Birinci derece yakınlarında kanser olan ve olmayan bireylerin kanser tarama programlarına ilişkin farkındalık, bilgi ve tutumlarının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KARTAL DR. LÜTFİ KIRDAR ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU ZEYNEP YETİMAKMAN
Danışman: Gökhan YAPRAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dünya genelinde sıklığı giderek artmakta olan kanser hastalığı, toplumlarda ciddi sosyoekonomik yüke, bireylerde maddi ve manevi kayıplara yol açmaktadır. Bu durum kanserden korunma ve erken teşhisin önemini gündeme getirmektedir. Kanser tarama testleri tüm dünyada erken teşhis için önde gelen uygulama modelidir. Kanser hastalığının oluşumunda genetik ve çevresel risk faktörlerinin etkili olduğu düşünüldüğünde, kanser hastalarının birinci derece yakınları topluma nazaran daha çok risk altındadır. Bu çalışmada amaç, birinci derece yakınında kanser olan bireylerin toplumun diğer kesimlerine nazaran tarama testlerine olan duyarlılığını ölçmek, birinci basamak sağlık hizmeti sunan ve tarama programlarında önemli sorumluluklar üstlenen aile hekimlerinin bu konudaki etkinliğini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel tanımlayıcı özellikte bir çalışma olup, katılımcılara "Kişisel ve Demografik Bilgiler Formu" ve "Kanser Tarama Programlarına İlişkin Değerlendirme Formu" başlıklı 2 bölümden oluşan bir anket formu uygulanmıştır. Katılımcılar, onkoloji kliniğinden takipli hastaların birinci derece yakınlarından ve aile hekimliği kliniğine çeşitli nedenlerle başvuran birinci derece yakınlarında kanser olmayan bireylerden seçilmiş olup toplam 300 gönüllü çalışmaya dahil edilmiştir. Bulgular: Onkoloji grubunda tarama testlerini bilme oranları daha yüksek çıkarken bu testleri yaptırma oranları aile hekimliği grubunda daha yüksek çıkmıştır. Kendi Kendine Meme Muayenesi bilme durumu açısından her iki grup arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.050). Onkoloji grubundaki katılımcıların kendi hastalarında bulunan kanser çeşidine yönelik kanser tarama testlerini yaptırma oranı daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Birinci derece yakınında kanser olan ve olmayan bireyler arasında çoğu kanser tarama testini bilme ve yaptırma arasında anlamlı bir fark çıkmamıştır; fakat katılımcıların yakınında bulunan kanser çeşidine daha hassas olduğu, bu kansere yönelik tarama testlerini daha çok bilip, yaptırdıkları görülmüştür. Kanserden etkin korunma ve erken teşhis için birinci basamak koruyucu hekimliği yapmakta olan aile hekimlerine büyük görev düşmektedir. Her aile hekiminin kendisine kayıtlı risk grubundaki bireylere ulaşması ve kanser tarama programlarına yönelik eğitimler vererek katılımı teşvik etmesi kanserin erken tanı ve tedavisine önemli katkılar sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Kanser, Tarama Programları, Onkoloji, Birinci Derece Akrabalar, Aile Hekimliği