Fokal karaciğer lezyonlarının benign – malign ayrımında ve histopatolojik özelliklerinin öngörülmesinde görünür difüzyon katsayısının (ADC) tanısal değeri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELNUR ALIYEV
Danışman: Kemal Niyazi ARDA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, difüzyon ağırlıklı görüntülemede elde edilen apperent diffusion coefficient (ADC) değerinin, fokal karaciğer lezyonlarının ayırıcı tanısındaki ve malign-benign tümörlerin histopatolojik özelliklerinin öngörülmesindeki yerini ve önemini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: 2016-2018 yılları arasında araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan toplam 87 hastanın MR görüntüleri retrospektif olarak incelenmiştir. Araştırma amacına ve kriterlerine uygun olarak çekilmiş olan karaciğer MR tetkikleri tekrar değerlendirilerek ADC değerleri ölçülmüştür. Her bir lezyon için üç ayrı ADC ölçümü yapılmış ve ortalamaları hesaplanmıştır. Araştırma kapsamında incelemeye alınan hastalara ait radyoloji-patoloji kayıtları veri toplama formuna işlenmiş ve istatistiksel değerlendirme yapılmıştır. Araştırma kapsamındaki hastalardan elde edilen araştırma değişkenlerine yönelik tanımlayıcı istatistikler minimum, maksimum, frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma olarak verilmiştir. Analizlerde SPSS 26 istatistik yazılımı kullanılmış olup, p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Hastalar 19- 81 yaş arasında olup yaş ortalaması 52,57 (±14,00) olarak saptanmıştır. Hastaların %21,8'i 19-40 yaş arasında, %47,1'i (n=41) 41-60 yaş arasında ve %31'i ise 61 yaş ve üstüdür. Cinsiyet dağılımı yönünden değerlendirildiğinde % 51,7'si (n=45) kadın iken % 48,3'ü (n=42) erkektir. Kitleler %23 (n=20) oranla segment 7, %21,8 (n=19) oranla segment 6 ve %17,2 (n=15) oranla segment 8 bölgelerine yerleşirken, en nadir olarak %1,1'lik oranlarla (n=1) segment 3, segment 4-8 ve sol lobda bölgesine yerleşmişdir. Hastaların %54'de (n=47) benign kitle saptanırken, %46'sında (n=40) malign yapıda kitle tespit edilmiştir. Malign kitle tespit edilen hastaların %15'inde (n=6) hepatosellüler karsinom (HSK), %82,5'inde (n=33) metastaz ve %2,5'inde (n=1) ise kolanjiosellüler karsinom (KSK) tanısı biyopsi ve eksizyonel biyopsi ile konmuştur. Benign kitle tespit edilen hastaların %6,4'üne (n=3) patolojik olarak fokal nodüler hiperplazi (FNH ) tanısı, %93,6'ında ise (n=44) radyolojik olarak hemanjiyom tanısı konmuştur. Malign kitlelerilerin ADC ortalaması 952,15 (±366,06)x10-6 mm2/s, benign kitlelerin ADC ortalaması 1912,40 (±478,76) x10-6 mm2/s olarak tespit edilmiştir (U:77,500, p<0,001). Malign kitlesi olan hastaların ADC değerinin patolojik tanı açısından istatistiksel anlamlı olarak bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir (t=1,725, p=0,093). Patolojik olarak FNH tanısı alan hastaların ortalama ADC değeri 1243,67 (±164,37), radyolojik olarak hemanjiyom tanısı alan hastalara göre 1958,00 (±458,93) istatistiksel anlamlı olarak daha düşük seviyede tespit edilmiştir (U=8,000, p=0,012). Sonuç: Bu çalışmada malign kitlelerin ADC ortalamalarının benign kitlelerin ADC ortalamasından istatistiksel olarak daha düşük seviyede olduğu saptanmıştır. ADC değerinin duyarlılık, özgüllük ve pozitif olabilirlik oranı esas alınarak belirlenen eşik değerinin <1.33 x10-3 mm2/s olarak ele alındığında malign kitleleri, benign kitlelerden %93 duyarlılık ve %90 özgüllük oranı ile ayırt edebileceği tespit edilmiştir. Buna göre ADC değeri 1.33 x10-3 mm2/s'den küçük olan hastalarda malign kitle varlığından bahsedilebilmektedir. Araştırmada malign kitlesi olan hastaların ADC değerinin patolojik tanı açısından istatistiksel anlamlı olarak bir farklılık göstermediği saptanmıştır. Araştırmada patolojik olarak FNH tanısı alan hastaların ortalama ADC değeri 1243,67 (±164,37), radyolojik olarak hemanjiyom tanısı alan hastalara göre 1958,00 (±458,93) istatistiksel anlamlı olarak daha düşük seviyede tespit edilmiştir. Sonuç olarak; karaciğerde saptanan kitlelerin benign-malign ayırımında, kolay uygulanabilir, kolay tekrar edilebilen bir yöntem olan ADC ölçümlerinin etkili bir şekilde tanıya yardımcı olabileceği kanaatine varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Karaciğer, Manyetik Rezonans Görüntüleme, ADC, Difüzyon Ağırlıklı Görüntüleme