Preterm bebeklerde nekrotizan enterokolit risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: IŞIL EZEL TAŞKIN KARAÇAY
Danışman: Selvi GÜLAŞI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Prematüre bebeklerde mortalitesi yüksek olan, acil müdahale gerektiren nekrotizan enterokolitte risk faktörlerinin tanımlanması, erken tanı sağlar ve tedavide gecikmeyi önler. Bu çalışmada; 30 gestasyon hafta ve altındaki bebeklerde nekrotizan enterokolit risk faktörlerinin incelenmesi, hastaların özellikleri ve hastalıktan dolayı gelişen mortaliteye hangi faktörlerin etkisinin olduğunun saptanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Doğum kliniğinde dünyaya gelen ve yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatan 31. gestasyon haftasından önce doğan (306/7 haftaya kadar) bebeklerden Bell kriterlerine göre nekrotizan enterokolit (NEK) evre 2A ve üzeri tanısı almış olanlar çalışmaya alınmıştır. Annelerdeki prenatal risk faktörleri, bebeklerdeki prenatal-natal özellikler, postnatal dönemde gelişen morbidite ve mortalite durumu kaydedilmiştir. Bebekler, NEK olanlar ve NEK olmayanlar olarak iki gruba ayrılarak incelenmiştir. Kontrol grubu bebekler, hasta grubu bebeklere göre ± 200 gram ve ± 4 gestasyon gün fark kabul edilerek seçilmiştir. İstatistiksel analiz IBM SPSS Statistics Versiyon 20.0 ile yapılmıştır. Bulgular: Nekrotizan enterokolit tanısı almış 50 bebek ve NEK olmayan 49 bebek çalışmaya alınmıştır. Tüm grubun ortalama gestasyon yaşı 26,2 ± 1,8 hafta ve doğum ağırlığı ortalama 903 ± 228,1 gramdır. Antenatal steroid uygulanmış olan annelerin bebeklerinde NEK oranının daha düşük olduğu (p = 0,004), santral kateter varlığında NEK oranının daha yüksek olduğu (p = 0,001) izlenmiştir. Anne sütü zenginleştirici eklenmesinin nekrotizan enterokolit gelişiminde istatistiksel fark oluşturmadığı saptanmıştır. Yaşamın ilk haftasında eritrosit süspansiyonu ile transfüzyon nekrotizan enterokolit gelişen bebeklerde daha yüksek oranda bulunmuştur (p = 0,02). Nekrotizan enterokolit gelişen bebeklerde transfüzyon sırasında beslenme oranı %49 olup transfüzyon uygulanması-nekrotizan enterokolit gelişmesi arası süre median (IQR) değeri 48 (72) saat olarak saptanmıştır. Nekrotizan enterokolit gelişiminin ortalama 11,9 ± 8,2 günde olduğu izlenmiştir. NEK gelişen bebeklerden NEK nedeniyle ölenlerde doğum ağırlığının daha düşük, NEK evresinin 3A üzerinde ve NEK sürecinde PCT değerinin yaşayanlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. (Sırasıyla p= 0,039, p = 0,01, p = 0,001) Tüm gruptaki bebeklerde gestasyonel haftanın (p = 0.001), doğum ağırlığının (p=0.001), Apgar 1. dakika (p > 0,001) ve 5. dakika (p = 0,001) skorlarının, NEK öncesi eritrosit transfüzyonlarının (p = 0,027) ve yüksek frekanslı osilatuar ventilasyon ihtiyacı varlığının (p < 0,001) mortalite ile ilişkili olduğu izlenmiştir. Sonuç: Nekrotizan entrokolit gelişiminde en önemli faktörlerin anneye antenatal steroid uygulanmamış olması, santral kateterlerin varlığı, transfüzyon uygulamaları ve düşük Apgar skorları olduğu, mortaliteyi arttıran en önemli parametrenin ise gestasyon haftasının düşüklüğü olduğu saptanmıştır. Bu nedenle prematüritenin önlenmesi, antenatal steroid uygulamalarına özen gösterilmesi, doğum salonu uygulamalarının iyileştirilmesi, gereksiz kateter ve transfüzyon uygulamalarının önüne geçilmesi için en üst seviyede önlemler alınmalıdır.