Farklı ofis tipi beyazlatma tekniklerinin insan diş minesinin yüzey pürüzlülüğü ve renk değişimleri üzerine etkilerinin incelenmesi
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE DİŞ HEKİMLİĞİ FAKÜLTESİ (ANKARA), KLİNİK BİLİMLER BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN TEZER AŞKIN
Danışman: Elif Aybala OKTAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu in vitro çalışmanın amacı, farklı hidrojen peroksit (HP) konsantrasyonlarına ve aktivasyon sistemlerine sahip ofis tipi diş beyazlatma ajanlarının insan diş minesinin yüzey özellikleri ve optik parametreleri üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Çalışmada yüksek konsantrasyonlu kimyasal aktivasyonlu sistemler ile düşük konsantrasyonlu ışık aktivasyonlu bir beyazlatma ajanının mine yüzey pürüzlülüğü, renk değişimi (ΔE₀₀), beyazlık indeksi (WID), yüzey morfolojisi ve mineral içeriği üzerindeki etkileri incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada toplam 80 insan mine örneği kullanılmıştır. Örnekler kontrol, Opalescence Boost (%40 HP + florür + potasyum nitrat), Whiteness HP Blue (%35 HP + kalsiyum glukonat) ve Philips Zoom WhiteSpeed (%6 HP, ışık aktivasyonlu) olmak üzere dört gruba ayrılmıştır (n=20). Yüzey pürüzlülüğü ölçümleri optik lazer profilometre ile Ra ve Sa parametreleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Renk değişimi ve beyazlık indeksi değerlendirmeleri VITA Easyshade V spektrofotometresi ile beyazlatma öncesi (T0), beyazlatma sonrası (T1) ve birinci ayda (T2) yapılmıştır. Mine yüzeyindeki mikromorfolojik değişiklikler taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile elementel içerik değişimleri enerji dağılımlı X-ışını spektroskopisi (EDX) ile değerlendirilmiştir. Beyazlatma ajanlarının pH değerleri uygulama öncesinde ölçülmüştür. Bulgular: Tüm beyazlatma ajanlarının diş renginde iyileşme ve beyazlık indeksinde artış sağladığı belirlenmiştir. Beyazlatma öncesi ile beyazlatma sonrası arasındaki ΔE₀₀ değerleri incelendiğinde, Opalescence Boost grubunda en yüksek renk değişimi elde edilmiş (3,826±1,708) ve bu grubun Whiteness HP Blue (1,359±1,065) ile Philips Zoom (1,959±1,186) gruplarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek beyazlatma etkinliği gösterdiği saptanmıştır (p 0,05). Philips Zoom grubunda beyazlatma sonrası Ra değerlerinde artış eğilimi gözlenmesine rağmen (başlangıç: 2,96±0,52 μm; beyazlatma sonrası: 3,71±0,69 μm) bu değişim istatistiksel anlamlılığa ulaşmamış ve 30. gün ölçümlerinde değerler başlangıç düzeyine yaklaşmıştır. SEM analizlerinde beyazlatma ajanlarının mine yüzeyinde sınırlı ve lokalize mikromorfolojik değişikliklere yol açtığı belirlenmiştir. EDX analizlerinde ise tüm gruplarda beyazlatma öncesi ve sonrasında kalsiyum ve fosfor oranları benzer düzeylerde seyretmiş, belirgin mineral kaybı saptanmamıştır. Sonuç: Yüksek konsantrasyonlu beyazlatma ajanlarının hem erken dönemde hem de 30. günde daha yüksek renk değişimi ve beyazlık indeksi sağladığı, düşük konsantrasyonlu ışık aktivasyonlu sistemin ise klinik olarak kabul edilebilir düzeyde beyazlatma etkinliği oluşturduğu belirlenmiştir. Kullanılan beyazlatma ajanlarının mine yüzeyinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde pürüzlülük artışına neden olmadığı ve EDX analizlerinde mineral içeriğinin büyük ölçüde korunduğu görülmüştür. Bu bulgular, uygun protokoller dahilinde uygulanan ofis tipi beyazlatma ajanlarının hem estetik açıdan etkili hem de mine yüzeyi açısından güvenli bir profil sergilediğini ortaya koymaktadır.