Progresif pulmoner fibrozis gelişen idiyopatik pulmoner fibrozis dışı fibrotik interstisyel akciğer hastalıklarında risk faktöleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. SUAT SEREN GÖĞÜS HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİBEL KARASU
Danışman: Fatma DEMİRCİ ÜÇSULAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, idiyopatik pulmoner fibrozis (İPF) dışı fibrotik interstisyel akciğer hastalıklarında olup progresif pulmoner fibrozis (PPF) gelişen hastalar ile gelişmeyen hastaları karşılaştırarak, progresyon gelişiminde rol oynayan temel risk faktörlerini ve sağkalımı öngören belirleyicileri tespit etmektir. Gereç ve Yöntem: Retrospektif kohort tasarımına sahip bu çalışmaya, 01.08.2013 ile 01.02.2025 tarihleri arasında İPF dışı fibrotik interstisyel akciğer hastalığı (İAH) tanısı alan 217 hasta dahil edilmiştir. Hastalar progresif fibrozis gelişimine göre İPF dışı PPF gelişen pulmoner fibrozis ve İPF dışı PPF gelişmeyen pulmoner fibrozis olarak iki grupta incelenmiştir. Her iki grubun demografik verileri, komorbiditeleri, radyolojik bulguları, solunum fonksiyon parametreleri, aldığı tedaviler ve sağkalım oranları karşılaştırılmıştır. Risk faktörlerinin belirlenmesinde çok değişkenli Cox regresyon ve Kaplan Meier analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 217 İPF dışı fibrotik interstisyel akciğer hastalığı tanılı hastanın 60'ında (%27,6) takip süresince PPF geliştiği saptandı. Koroner arter hastalığı (KAH) varlığı ve solunum fonksiyon testinde FEV1 (Birinci Saniyedeki Zorlu Ekspirasyon Hacmi) /FVC (Zorlu Vital Kapasite) oranının 86.5'in üzerinde olması PPF gelişimi için bağımsız risk faktörleri olarak saptandı. ROC analizinde PPF gelişimini öngörmede FVC% için ≤70,5 cut-off değeri ile AUC=0,603 (p=0,019), FEV₁/FVC için >86,5 cut-off değeri ile AUC=0,641 (p=0,001) ve MEF 25–75% için >95,5 cut-off değeri ile AUC=0,624 (p=0,016) olarak bulundu. Kaplan-Meier analizinde KAH varlığı, FVC ≤%70,5 olması, FEV₁/FVC >%86,5 olması, MEF25–75 (Maksimum Ekspiratuar Akım) >%95,5 olması, UİP (Usual İnterstisyel Pnömoni) paterni varlığı, bal peteği görünümü varlığının PPF gelişim süresini kısalttığı saptandı. Kaplan-Meier analizinde hospitalizasyon öyküsü daha kısa sağkalım ile ilişkiliyken (20,83 ay vs 50,38 ay; p=0,028), tedavide antifibrotik kullanımı (22,43 ay vs 10,57 ay; p=0,030) ve immünmodülatör kullanımı (54,21 ay vs 15,47 ay; p=0,003) daha uzun sağkalım ile ilişkili bulundu.PPF'li hastalarda antifibrotik tedavi kullanımı azalmış mortatilite ile ilişkili bulundu.Ayrıca BAL hücre analizinde ise nötrofilik alveolit PPF grubunda anlamlı olarak daha sık görüldü. Sonuç: İPF dışı fibrotik interstisyel akciğer hastalıklarında KAH varlığı ve FEV₁/FVC oranının >%86,5 olması PPF gelişimi için bağımsız risk faktörleri olarak saptanmıştır. Bu bulgular, kardiyovasküler komorbiditelerin ve belirgin restriktif fonksiyonel paternin PPF gelişimi açısından erken dönemde dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. PPF gelişen hastalarda antifibrotik tedavi kullanımı, mortalite riskinde azalma ile ilişkili bağımsız bir faktör olarak saptanmıştır. Bu doğrultuda, klinik pratikte erken risk sınıflaması yapılması ve uygun hastalarda antifibrotik tedaviye zamanında başlanması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Progresif pulmoner fibrozis, İPF dışı interstisyel akciğer hastalıkları, koroner arter hastalığı, sağkalım, mortalite, antifibrotik tedavi.