Birinci basamak sağlık kuruluşlarında gereksiz laboratuvar test tekrarı durumu
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FEYZA ERÇİL AŞCI
Danışman: Mehmet Ali ERYILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Laboratuvar testleri tıpta doğru tanıya ulaşmada önemli bir araçtır ve hekimler için vazgeçilmez bir unsur haline gelmiştir. Çalışmamızın amacı birinci basamak sağlık kuruluşlarında kullanılan laboratuvar testlerinin gereksiz istem sıklığını ve bu durumun maliyetini ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamızda birinci basamak sağlık kuruluşlarına hizmet veren Konya Halk Sağlığı Laboratuvarı'nda 2016-2019 yılları arasında çalışılan belirli 25 testin verileri incelenmiştir. Bu testlerin minimum test tekrar aralığına uygunluğu retrospektif olarak taranarak, gereksiz test istemi sıklığı belirlenmiştir. Gereksiz istenen testlerin ücretleri güncel Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) fiyatlarına göre hesaplanarak toplam maliyet hesaplanmıştır. Verilerin yıllık istemleri saptanarak laboratuvar testlerinin 4 yıllık süreçteki artış oranı hesaplanmıştır. Tüm istatistiksel analizler SPSS 22.0 (IBM Inc. , Armonk, NY, USA) yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Çalışmada 15.425.622 laboratuvar testi değerlendirildi. Testlerin 11.541.394'ü (%74,8) kadınlardan, 3.884.228'i (%25,2) erkeklerden istenmişti. Testlerin 13.289.770 'i (%86,1) 65 yaş altı hastalarda, 2.135.852'si (%13,9) 65 yaş üstü hastalarda çalışılmıştı. Değerlendirilen testlerin 956.112'sinin (%6,2) gereksiz test tekrarı olduğu saptandı. Gereksiz test tekrarı kadınlarda erkeklerden(p<0,001), 65 yaş üstünde 65 yaş altından (p<0,001) anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Gereksiz laboratuvar testlerinin 4 yıllık maliyeti ₺5.479.093,37 olarak saptandı. Değerlendirilen 4 yıllık süreçte laboratuvar testlerinin kullanımının %123,6 oranında arttığı saptandı. Sonuçlar: Bu çalışma laboratuvar testlerinin gereksiz tekrar kullanımının birinci basamaktaki oranını saptayarak ülke ekonomisinde yarattığı azımsanmayacak zararı göstermiştir. Ayrıca hem maliyeti azaltmak hem daha iyi bir sağlık hizmeti sunmak açısından laboratuvar testlerinin akıllıca kullanılması gerektiğini ve bunun için daha geniş kapsamlı çalışmaların yapılıp etkin müdahalelerde bulunmanın önemini göstermiştir.