1.5 tesla prostat manyetik rezonans görüntülemede endorektal sargı kullanımının görüntü kalitesine, değerlendirmeciler arasındaki uyuma ve raporlanan PI-RADS skoruna etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA ÖZER
Danışman: Hasan YİĞİT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Prostat kanseri, erkeklerde en sık görülen ikinci kanser türüdür. Bu nedenle erkek popülasyonunda büyük bir halk sağlığı problemidir. Prostat kanserinin tanısında, evrelemesinde, biyopsi kılavuzluğunda ve tedavi sonrası takibinde multiparametrik prostat MRG önemli rol oynamaktadır. Yüksek manyetik alan gücüne sahip sistemler yüksek sinyal-gürültü oranı ve daha iyi uzaysal çözünürlükle prostat MRG'de ön plana çıkmış olsa da 1.5 Tesla sistemler çok daha yaygındır ve bu nedenle daha çok 1.5 Tesla MR sistemleri kullanılmaktadır. Bu sistemlerde endorektal sargı kullanımının görüntü kalitesi ve tanısal başarıya katkısı bilinmekle birlikte maliyet, artefaktlar ve hasta toleransı gibi nedenlerle kullanımı sınırlıdır. Çalışmamız daha önceki çalışmalardan farklı olarak bir 1.5 Tesla MR sisteminde pelvik faz dizilimli sargı ve endorektal sargı kombinasyonunun raporlanan PI-RADS skorunu ne ölçüde değiştirdiğini ve buna yönelik gözlemciler arası uyumu araştırmakta, ayrıca endorektal sargı kullanımının görüntü kalitesine etkisini de ortaya koymayı amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Prospektif özellikte çalışmaya Ankara Eğitim Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniğine prostat MRG görüntüleme için başvuran 50 yaş üzeri ve PSA değeri 4 ng/dl üzerinde olan hastalar dâhil edildi. Standart multiparametrik MRG incelemesinden önce sadece pelvik faz dizilimli sargı ile aksiyel planda yağ baskısız T2 ağırlıklı ve difüzyon ağırlıklı görüntüleme sekansları alındı. Daha sonrasında pelvik faz dizilimli sargıyla endorektal sargı kombine edilerek rutin multiparametrik prostat MRG incelemesi gerçekleştirildi. Endorektal sargı kullanılarak ve kullanılmadan elde olunan görüntülerin sinyal-gürültü ve kontrast gürültü oranları hesaplanarak karşılaştırıldı. Elde edilen görüntüler iki radyolog tarafından ayrı ayrı değerlendirilerek PI-RADS v2.1 kılavuzuna göre skorlandı, endorektal sargı kullanımı ile skorlarda değişiklik olup olmadığı değerlendirildi ve gözlemciler arası uyum araştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 54 hasta katıldı. Hastaların ortalama yaşı 61,56 ± 7,26 idi. Bu hastaların ortanca (Q1-Q3) PSA değerleri 5,9 ng/ml (4,57-8,89), prostat hacmi50,5 cc (37-82) ve PSA dansitesi0,12 ng/dl/cm³ (0,08-0,19) idi. T2 ağırlıklı görüntülerin kantitatif görüntü kalite analizinde sadece patolojik lezyonun normal prostat dokusu arasındaki kontrast-gürültü oranı istatiksel olarak anlamlı bulundu (p 0,05). Difüzyon ağırlıklı görüntülerin kantitatif görüntü kalite analizinde bütün parametrelerde sinyal-gürültü ve kontrast-gürültü oranlarında istatiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,005). 54 hastanın 14 (%30)'ünde endorektal sargı kullanımı ile PI-RADS skoru değişti. Değerlendirmecilerin uyumunda ise her iki değerlendirmeci kendi içerisinde ve birbirleriyle karşılaştırıldığında nihai PI-RADS skorları arasındaki uyumun iyi düzeyde olduğu görüldü. Ayrıca endorektal sargı kombinasyonunun kullanılmasının değerlendirmeciler arasındaki uyumu artırdığı saptandı. Sonuç: 1,5 T MRG sistemlerinde multiparametrik prostat MRG'de endorektal sargı kullanılması T2AG'lerden ziyade doğası gereği düşük sinyal-gürültü oranına sahip DAG'lerde kantitatif görüntü kalitesini ve değerlendirmeciler arasındaki uyumu artırmaktadır. Çalışma grubumuzda %30 hastada PI-RADS skoru değişmiş olup bu durum hastaya klinik yaklaşımı da değiştirebilmektedir. Bu nedenle 1.5 Tesla MR sistemlerinde imkân varsa endorektal sargı kullanımı tercih edilmelidir.