Ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamalara yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, CERRAHİ HASTALIKLAR HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜR TUĞ
Danışman: Emine İYİGÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada, cerrahi klinik ve cerrahi yoğun bakımlarda çalışan hemşirelerin ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamalara yönelik görüşlerinin belirlenmesi ve bu görüşler doğrultusunda "Ameliyat Sonrası Ağrı Yönetiminde İlaç Dışı Uygulamalara Yönelik Tutum Ölçeği"nin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma nitel ve nicel aşamaların yer aldığı karma yöntem araştırması şeklinde, Kasım 2022-Mayıs 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Eskişehir ilinde Üniversite Hastanesi, Sağlık Bakanlığı Hastaneleri ve Özel Hastanelerde, cerrahi klinik ve cerrahi yoğun bakımlarda çalışan, dahil edilme kriterlerini karşılayan, nitel aşamada 30; nicel aşamada 600 hemşire oluşturmuştur. Araştırma için gerekli olan etik kurul onayı ve kurum izinleri alınmıştır. Nitel veriler, "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ile bireysel derinlemesine görüşmeler şeklinde çevirim içi, nicel veriler, "Sosyodemografik Veri Formu" ve "Ameliyat Sonrası Ağrı Yönetiminde İlaç Dışı Uygulamalara Yönelik Tutum Ölçeği Taslağı" anket formu ile çevirim içi ve yüz yüze toplanmıştır. Verilerin analizi, MAXQDA 2020, SPSS 21 ve AMOS 24 paket programları kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Araştırmanın nitel aşamasında, ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamalarla birlikte gerçekleştirilen girişimler, ameliyat sonrası ağrı yönetiminde kullanılan ilaç dışı uygulamalar, ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamaların kullanılmasında etkili faktörler, ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamaların olumlu etkileri, ilaç dışı uygulamaları öğrenme süreçleri ve ilaç dışı uygulamaların kullanılmasına yönelik öneriler olmak üzere altı ana tema oluşmuştur. Nicel aşamada, nitel verilerin analizi sonucunda taslak ölçekte 69 madde yer almıştır. Ölçeğin kapsam geçerliliği sonucunda, ölçekte 40 maddeye yer verilmiştir. Madde toplam korelasyon analizi ile ölçekten altı madde çıkarılmıştır. Test ve tekrar test analizinde, üç hafta ara ile yapılan iki ölçümün puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark olmadığı saptanmıştır (p> 0,05). Açımlayıcı faktör analizi sonucunda, ölçekte toplam varyansın % 59,272 açıklayan faktör yükleri 0,587-0,855 arasında değişen üç boyutlu yapı elde edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucu üç boyutlu ölçeğin uyum indeks değerlerinin iyi düzeylerde olduğu bulunarak, model doğrulanmıştır. Ölçeğin birleşim, benzeşim ve ayrışım geçerlilik değerlerinin kabul edilebilir sınırlarda olduğu belirlenmiştir. Ameliyat Sonrası Ağrı Yönetiminde İlaç Dışı Uygulamalara Yönelik Tutum Ölçeğinin Cronbach alfa değeri 0,881'dir. Ölçeğin tepki yanlılığının olmadığı (T2 = F=22,123, p 0,05) tespit edilmiştir. Ölçek toplam puanı alt boyutları arasında pozitif yönlü yüksek düzeyde bir ilişki bulunmuştur (p<0,001). Cerrahi klinik ve cerrahi yoğun bakımlarda çalışan hemşirelerin ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamalara yönelik tutumlarının olumlu yönde olduğu, çalıştıkları kurum ve birimlere göre ölçek toplamı ve alt boyutlarında anlamlı düzeyde farklılıklar olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuç: Araştırmada, "Ameliyat Sonrası Ağrı Yönetiminde İlaç Dışı Uygulamalara Yönelik Tutum Ölçeği" nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir. Cerrahi klinik ve cerrahi yoğun bakımlarda çalışan hemşirelerin ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamalara yönelik olumlu tutuma sahip oldukları saptanmıştır. Hizmet içi eğitimlerin düzenlenerek, iş yükünün azaltılarak, hemşirelerin ameliyat sonrası ağrı yönetiminde ilaç dışı uygulamalara daha fazla yer vermeleri sağlanabileceği düşünülmektedir. "Ameliyat Sonrası Ağrı Yönetiminde İlaç Dışı Uygulamalara Yönelik Tutum Ölçeği"nin cerrahi klinik ve cerrahi yoğun bakımlarda çalışan hemşirelerin ilaç dışı uygulamalara yönelik tutumlarının belirlenmesinde bir araç olarak kullanılabileceği önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Ameliyat sonrası ağrı, hemşire, ilaç dışı uygulamalar, ölçek geliştirme, tutum