Obez kişilerde sağlık okuryazarlığının obezite ile ilişkili iyi olma durumuna etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞÜKRAN ACAR CEYHAN
Danışman: Okcan BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Obezite; pek çok hastalığa yol açabilmekte olup yaşam kalitesini de düşürmektedir. Bu çalışmada; obez kişilerin sağlık okuryazarlığı (SOY) düzeylerinin belirlenmesi ve obezitede iyi oluşa etkisinin ölçülmesi amaçlandı. Yöntem: Bu çalışma; tek merkezli, prospektif ve analitik bir araştırma olarak planlandı. Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği' ne Nisan-Temmuz 2022 tarihleri arasında başvuran 18-65 yaş arası obez kişilerle gerçekleştirildi. Sosyodemografik verileri, genel sağlık durumuna ilişkin bilgileri ve antropometrik ölçümleri Hasta Bilgi Formu' na kaydedildi. İyi oluş durumları Obezite İle İlişkili İyi Olma Anketi (ORWELL 97-TR) ile, SOY düzeyleri ise Sağlık Okur Yazarlığı Ölçeği-Kısa Form (SOY-KF) ile değerlendirildi. p<0.05 istatistikçe anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 201 kişinin yaş ortalaması 38,78±11,25 olup %70,6'sı (n=142) hafif obezdi. SOY-KF indeks puanı 32,71±9,93, ORWELL TR-97 toplam puanı 41,22 ±14,86 idi. SOY-KF ile ORWELL TR-97 Alaka-"sosyal ilişkiler" puanları arasında anlamlı ilişki saptandı (r:0,292; p<0,001). SOY-KF puanı ile kronik hastalık varlığı (p=0,024), obezite süresi (p=0,030), son 1 yılda kilo değişimi (p=0,048), diyet yapma (p=0,048), egzersiz yapma (p<0,001) ve öğün atlama (p=0,001) arasında anlamlı farklılık saptandı. ORWELL TR-97 toplam puanı ile ise yaş (p=0,007), eğitim durumu (p=0,001), VKİ (p=0,016), son 1 yılda kilo değişimi (p=0,001), diyet yapma (p<0.001), diyete uyum (p=0,008), egzersiz yapma (p=0,009) egzersize uyum (p=0,018) ve öğün atlama (p=0,010) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptandı. Sonuç: Yaş, eğitim durumu, obezite derecesi ve süresi, son 1 yılda kilo değişimi, diyete ve tedaviye uyum durumları obezitede iyi oluşu etkileyen faktörler olarak saptanmış olmakla birlikte SOY üzerinde etkili bulunmadı. SOY düzeyi arttıkça ise obez kişilerin sosyal ilişkilerinin olumsuz etkilendiği saptandı. Anahtar Kelimeler: İyi oluş, Obezite, Obezitede İyi Oluş, Sağlık Okuryazarlığı, Yaşam Kalitesi