Antenatal eğitim alan ve almayan primigravid gebelerin doğum inançları, korkuları ve doğum şekillerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA TIP FAKÜLTESİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAVVA UÇAR
Danışman: Esra Selver SAYGILI YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, primigravid gebelerde yapılandırılmış antenatal eğitim programının doğum korkusu, doğum inançları ve doğum şekli üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel bir çalışma olarak yürütülmüştür. Çalışmaya Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 14-28. gebelik haftaları arasında bulunan toplam 101 primigravid gebe dahil edilmiştir. Katılımcıların 51'i antenatal eğitim programına katılan müdahale grubunda, 50'si ise rutin antenatal bakım alan kontrol grubunda yer almıştır. Müdahale grubundaki gebeler, T.C. Sağlık Bakanlığı "Gebe Bilgilendirme Sınıfı Programı" temel alınarak yapılandırılmış dört oturumluk grup eğitimine katılmıştır. Veriler Sosyodemografik ve Obstetrik Bilgi Formu, Doğum İnançları Ölçeği (BBS) ve Wijma Doğum Beklentisi/Deneyim Ölçeği A versiyonu (W-DEQ-A) ile toplanmıştır. Doğum şekline ilişkin veriler hastane elektronik kayıt sisteminden elde edilmiştir. Verilerin analizinde gruplar arası ve grup içi karşılaştırmalar, ANCOVA, lineer karma model, eğilim skoru temelli duyarlılık analizleri, Johnson-Neyman analizi, lojistik regresyon, lineer regresyon ve keşifsel aracılık analizi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 101 gebenin 51'i müdahale, 50'si kontrol grubunda yer almıştır. Gruplar arasında yaş, eğitim düzeyi ve doğum şekli açısından başlangıçta anlamlı farklılıklar saptanmıştır. W-DEQ ön test puanı açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmazken, W-DEQ son test puanı ve W-DEQ değişim puanı müdahale grubu lehine anlamlı farklılık göstermiştir. Lineer karma modelde W-DEQ için grup × zaman etkileşimi anlamlı bulunmuştur. Eğilim skoru temelli analizlerde, özellikle overlap weighting yöntemiyle kovaryat dengesi yüksek düzeyde sağlanmış ve W-DEQ son test ile W-DEQ değişim puanı açısından müdahale lehine anlamlı grup etkileri saptanmıştır. Başlangıçta W-DEQ ≥85 olan katılımcılar arasında son ölçümde W-DEQ <85 düzeyine gerileme oranı müdahale grubunda %90,0, kontrol grubunda %23,1 olarak bulunmuştur. BBS doğal süreç inancı açısından bazı analizlerde müdahale lehine bulgular elde edilmiş; ancak bu etki tüm analizlerde tutarlı değildir. BBS tıbbi süreç inancı üzerinde bağımsız ve tutarlı bir müdahale etkisi gösterilememiştir. Doğum şekline ilişkin bulgular ise başlangıç dengesizlikleri ve model uyumu sınırlılıkları nedeniyle temkinli yorumlanmıştır. Sonuç: Yapılandırılmış antenatal eğitim programı, primigravid gebelerde doğum korkusunu azaltmada yararlı bir müdahale olabilir. Bu etki özellikle W-DEQ ile değerlendirilen doğum korkusu düzeyinde ve başlangıçta şiddetli tokofobi düzeyinde olan gebelerde klinik eşik altına gerileme açısından belirgindir. Doğum inançları üzerindeki etki daha sınırlı ve koşullu görünmektedir. Bulgular, gebe okulu hizmetlerinde doğum korkusunun yapılandırılmış ölçüm araçlarıyla değerlendirilmesinin ve şiddetli tokofobi saptanan gebelerin ek bireyselleştirilmiş destek yaklaşımlarına yönlendirilmesinin yararlı olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: antenatal eğitim, doğum korkusu, tokofobi, primigravid, doğum inançları, W-DEQ, BBS