S.B.Ü Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yeni tanı almış malignensi olgularının tedavi alırken gelişen enfeksiyon ataklarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DORUKHAN BESİN
Danışman: İlker DEVRİM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Geçmişten bugüne hematolojik ve solid kanserlerde kür başarısında artış görülmektedir. Bu başarıda daha yoğun tedavi ve sıkı izlemin etkisi belirgindir. Tedavinin yoğunlaşması ile beraber enfeksiyon sıklığında artış görülmektedir. Enfeksiyonlar çocukluk çağındaki hematolojik kanserlerde en fazla morbidite nedenidir. Febril nötropenik dönemde invazif enfeksiyonlarla hafif hastalıklar ve enfeksiyon dışı durumların ayırt edilememesi sebebiyle ampirik antimikrobiyal ajanların kullanımı literatüre girmiştir. Febril nötropenide ampirik antibakteriyel ajanların tedaviye başlanması sonrasında bakteriyel ajanların yerini mortalitede fungal enfeksiyonlar almıştır. Günümüzde halen yüksek morbidite ve mortalite nedeni olan enfeksiyonların tanısı ve tedavisi önem arz etmektedir. Bu çalışmada, çocukluk çağında görülen kanserlerin enfeksiyonlarla olan ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Hastanemiz Çocuk Onkoloji-Hematoloji Servisi'nde yeni tanı alan solid tümörlü ve hematolojik kanserli 0-18 yaş aralığında 88 pediatrik hasta çalışmaya alındı. Hastalar ilk tanı anından, çalışma sonlandırılana kadar ya da malignansi için aldığı tedavi bitene kadar takip edildi. Çalışmanın prospektif olarak planlandı. İlk tanıdan itibaren ortalama kaçıncı günde enfeksiyonun ortaya çıktığı, atak süreleri, ateşli gün sayısı, nötropenik ve nötropenik olmayan ataklar, kemoterapi rejimleri, seçilen antibiyoterapiler, kan kültürü üremeleri; eğer var ise patojen mikroorganizma türü kayıt edildi. 01/02/2018 tarihinden itibaren ilk tanı alan hastalar 01/05/2019 tarihine kadar dosyadan, bu tarihten itibaren yeni tanı almış maligniteli olgular ile birlikte prospektif olarak 01.05.2020 tarihine kadar izlendi. Elde edilen verilerin değerlendirme formuna kaydedilmesi, verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde SPSS 22.0 Microsoft for Windows programının kullanılması planlandı. Tanımlayıcı istatistikler için frekans, yüzde, ortalama, standart sapma kullanıldı. Verilerin normal dağılıma uygunluğunun araştırılmasında Shapiro Wilk testinden, Skewness ve Kurtosis değerlerinden yararlanıldı. Kategorik verilerin istatistiksel analizi için Ki-Kare Testi, nicel verilerin istatistiksel analizi için t-testi, Mann Whitney U,Kruskal-Wallis ve One Way ANOVA testi kullanıldı. Önemlilik düzeyi p≤0.05 olarak alındı. Kruskal-Wallis analizinin post-hoc analizinde Dunn testi kullanıldı. Sağkalım analizleri Kaplan-Meier metoduyla yapıldı. Faktörler arası karşılaştırma için Log-Rank testi kullanıldı. Bulgular: Çalışma sırasında toplam 88 hastanın 149 enfeksiyon atağı çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 6,67±4,15 ortanca yaş 5,08 (ÇAA: 30,50-120,00) saptandı. Toplam 51 hastamız lösemi, 37 hastamız solid tümör tanısı aldı. Akut lösemiler içinde en sık akut lenfoblastik lösemi (ALL)(n=44) izlendi. Tüm ateşli enfeksiyon atakları içinde en çok sayıda atak akut lenfoblastik lösemide (ALL) (n=74) izlendi. Hastaların %76,2'sinin (n=67) en az bir kez enfeksiyon atağı geçirdiği saptandı. 21 hastada tüm izlem süresince enfeksiyon atağı görülmedi. İlk enfeksiyon atağında hastaların %53,7'sinin 15 günden daha hastanede yattığı gözlendi. Tüm ateşli enfeksiyon ataklarında bakılan kan kültürlerinin %27'sinde, kateter kültürlerinin %23'ünde, idrar kültürlerinin %9'unda üreme olduğu saptandı. ALL-indüksiyon döneminde saptanan enfeksiyon ataklarının, ALL-reindüksiyon dönemindeki enfeksiyon ataklarına göre hastanede yatış süresinin anlamlı daha uzun olduğu görüldü (p=0,018). Enfeksiyon ataklarının tamamında antibiyotik kullanıldığı görülürken 33'ünde (%22,1) antifungal tedavi, 12'sinde (%8,1) antiviral tedavi uygulandığı görüldü. 149 enfeksiyon atağının 127'sinin (%85,2) febril nötropeni 22'sinin (%14,8) nötropenik olmayan ateş atağı olduğu saptandı. Febril nötropeni sınıflandırmasına göre ataklar incelendiğinde; 57'sinin (%44,9) atağın odağı bilinmeyen ateş (FUO), 33'ünün (%26) klinik olarak tanımlanmış enfeksiyon, 37'sinin (%29,1) mikrobiyolojik kanıtlı enfeksiyon olduğu saptandı. Mikrobiyolojik kanıtlı febril nötropeni ataklarının, nedeni bilinmeyen ateşe göre (p=0,001) ve klinik tanılı enfeksiyonlara göre (p=0,035) febril nötropeni atak süresi anlamlı uzun saptandı. Febril nötropeni ataklarının 43'ünde (%33,9) enfeksiyon odağı bulundu. Odağı saptanan febril nötropenik ataklarda en sık %46,6 ile yumuşak doku enfeksiyonu saptandı. Febril nötropeni ataklarında 69 (%54,3) atakta nötrofil sayısı 100 ve altı olarak saptandı. Tüm febril nötropeni atakları içerisinde tanı ve kemoterapi dönemine göre bakıldığında en sık febril nötropeni atağının ALL'de 38 (%29,9) atak ile konsolidasyon döneminde, ikinci sırada 17 (%13,3) atak ile indüksiyon döneminde iken; Akut myeloid lösemide(AML) ise en sık 8 (%6,2) atak ile indüksiyon döneminde gerçekleştiği saptandı. Sonuç: İlk enfeksiyon atağında hastaların %53,7'sinin 15 günden daha az (min 5 max 90) hastanede yattığı gözlendi. Çalışmamızda kültür üreme oranlarının yüksek olduğu saptandı. Kemoterapi protokolleri göz önüne alındığında ALL-indüksiyon tedavisi sırasında enfeksiyonların tedavisinin daha uzun sürdüğü görüldü. Çalışmamızda küçük yaşta daha fazla sayıda enfeksiyon atağı geçirildiği saptandı (p=0,024). Hematolojik kanserlerde AML tanılı hastaların, ALL tanılı hastalara göre hastanede enfeksiyon nedeni ile daha uzun süre hastanede yattığı saptandı (p=0,044). Çalışmamıza katılan tüm hastalarda ortanca median enfeksiyonsuz kalım süresi 60± 4,26 iken, lösemili olgularda 55± 10,20 , solid tm tanılı olgularda 60± 8,51 idi.