Tip 1 diyabetli çocuklarda plazma zonulin düzeyleri, oksidatif stres ve akdeniz diyetine uyum arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DİLARA SARIKAYA

Danışman: Tuğba KÜÇÜKKASAP

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada, tip 1 diyabetli çocuk ve adölesanlarda serum zonulin düzeyleri, oksidatif stres belirteçleri, Akdeniz diyetine uyum arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 2-19 yaş, 59 T1DM'li çocuk ve adölesan dahil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları ve besin tüketimleri değerlendirilmiş; antropometrik ölçümleri alınmıştır. Akdeniz diyetine uyum KIDMED ölçeği ile değerlendirilmiş, besin tüketim verilerinden diyet inflamatuar indeksi (DII) ve diyet toplam antioksidan kapasitesi (DTAK) hesaplanmıştır. Serum zonulin, total antioksidan kapasite (TAS) ve total oksidan kapasite (TOS) düzeyleri analiz edilmiş ve oksidatif stres indeksi (OSI) hesaplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 13,2±3,56 yıl, diyabet süresi ortalama değerleri 5,6±0,51 yıldır ve %52,5'i kızdır. HbA1c ortalaması %8,7±2,02'dir. Katılımcıların %47,5'inin Akdeniz diyetine orta düzeyde uyum gösterdiği belirlenmiştir. HbA1c düzeyinin serum zonulin düzeyi ve diyabet süresi ile; serum zonulin düzeyinin ise diyabet süresi ve BKİ z skoru ile pozitif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir (p 5 yıl olan grupta HbA1c ve DII daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). DII skorunun diyabet süresi ile pozitif, DTAK ve KIDMED skoru ile negatif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca KIDMED skoru ile BKİ z skoru arasında negatif yönde ilişki bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Bu bulgular, T1DM'li çocuk ve adölesanlarda serum zonulin düzeylerinin HbA1c, BKİ z-skor ve diyabet süresi ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Ayrıca Akdeniz diyetinin ve DTAK'ın serum zonulin düzeyleri üzerinde koruyucu olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Bağırsak geçirgenliği, tip 1 diabetes mellitus, Akdeniz Diyeti, oksidatif stres