Aile Sağlığı merkezine başvuran altmış beş yaş ve üstü hastaların aşılanma oranları ve aşılar hakkında bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞENOL KARADOĞAN
Danışman: Selma PEKGÖR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Aşılama enfeksiyon hastalıklarının morbiditesi, mortalitesi ve ekonomik maliyetini azaltmada kullanılacak en etkin yöntemdir. Bu çalışmada aile sağlığı merkezine başvuran 65 yaş ve üstü hastaların aşılanma oranlarını, aşılama hakkındaki bilgi düzeylerini değerlendirmeyi ve aşılama hakkında farkındalık oluşturmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 1 Mart 2019-30 Temmuz 2019 tarihleri arasında Konya Karapınar 1 No'lu Amil Önal Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 65 yaş ve üstü 500 kişi ile yapıldı. Verilerin analizinde SPSS (Statistical Package for Social Science) 22.0 kullanıldı Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin %22,2'sinin (n=111) aşı yaptırdığı, %77,8'inin (n=389) aşı yaptırmadığı görüldü. Gelir düzeyi 2020 TL altında olan kişilerde aşılanma oranı, gelir düzeyi 2020 TL üstünde olanlara göre daha düşük tespit edildi, bu fark anlamlıydı (p=0,022). Kronik hastalığı olanların aşılanma durumları değerlendirildiğinde genel olarak düşük tespit edildi. Astım (p=0,001), kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) (p=0,001) ve kronik kalp hastalığı (KKH) (p=0,042) olanlarda bu hastalıkları olmayanlara göre aşılanma oranlarının daha yüksek olduğu saptandı. Katılımcıların %62,2'si (n=311) influenza aşısının hangi aylarda yapıldığını, %74'ü (n=370) kimlere yapıldığını bilmediklerini ifade ettiler. Katılımcıların %96,8'i (n=484) pnömokok aşısının kimlere yapıldığını, %37,7'si (n=189) tetanoz aşısının hangi durumlarda yapıldığını bilmediklerini belirttiler. Katılımcıların %85,4'ü (n=427) tetanoz aşısı yapılma sıklığını, %95,2'si (n=476) hangi viral hepatitlere karşı aşı olduğunu bilmediklerini belirttiler. Katılımcılar erişkinlere herpes zoster aşısının yapıldığını bilmediklerini belirttiler. Katılımcıların %23,8'ine daha önce aşı önerildiği, %81,8 oranıyla en çok influenza aşısının önerildiği, aşı önerilenlerin %71,4'üne doktoru tarafından önerildiği görüldü. Katılımcıların %57,8'inin aşı yaptırmama nedeninin tavsiye edilmemiş olması olduğu görüldü. Katılımcılara aşılar hakkında bilgi verildikten sonra aşılanma önerildiğinde katılımcıların %69,8'i (n=349) influenza aşısını, %67,6'sı (n=338) pnömokok aşısını, %54,8'i (n=274) tetanoz aşısını, %45,8'i (n=229) hepatit A aşısını, %46'sı (n=230) hepatit B aşısını, %43,4'ü (n=217) herpes zoster aşısını yaptırmak istemişlerdir. Bilgilendirme sonrası pnömokok aşısı yaptıranların oranı %24,2'ye (n=121) yükseldi. Bu oran ilk aşılama durumu ile karşılaştırıldığında anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Sonuç: Altmış beş yaş ve üstü hastalarda aşı konusunda ciddi oranda bilgi eksikliği görülmüş ve aşılanma oranlarının çok düşük olduğu tespit edilmiştir. Altta yatan hastalığı olanlarda bile aşılanma oranlarının düşük olması hekimlerin koruyucu hizmetten çok tedavi edici hizmete odaklanmasıyla, gelir durumu düşük olanlarda aşılanma oranının düşük olması kişilerin sosyokültürel düzeyi ve farkındalığının düşük olmasıyla ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Ancak eğitim düzeyinin düşük olduğu bu katılımcı grubunda aşıların da yeterli düzeyde önerilmemiş olduğu ve bilgi verilip aşı önerildiği takdirde sosyoekonomik düzeyi ve eğitim seviyesi düşük olan kesimlerde bile aşılanma oranlarının artırılabileceği görülmüştür. Aşıları en çok hekimin önerdiği, influenza aşısının en bilinen aşı olduğu görülmüştür. Bu konuda hekimler daha çok bilgilendirilmeli ve aşı önermeye teşvik edilmeli ayrıca erişkinler için aşı protokolleri geliştirilmelidir. Bu eğitimler görsel ve sosyal medya ile de desteklenmelidir. Anahtar Kelimeler: Aşılama, bilgi düzeyi, yaşlı