Çocuklarda hematopoietik kök hücre nakli komorbidite indeksinde yeni kriter ve indeks önerileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE GEZGEN KESEN
Danışman: Namık Yaşar ÖZBEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Komorbidite indeksi (Kİ), birincil hastalığın gidişini etkileyebilecek komorbid faktörleri değerlendirmek ve bu faktörler yardımıyla klinik gidiş hakkında öngörü sahibi olabilmek için geliştirilmiş skorlama sistemlerini ifade eder. Hematopoietik kök hücre nakli malign veya non-malign pek çok hastalıkta başvurulan bir tedavi yöntemidir. Hematopoetik kök hücre nakli için komorbidite indeksleri, özellikle çocuk hastalarda hem sayıca azdır, hem de kullanımı yaygınlaşmamıştır. Çalışmamızda en sık kullanılan komorbidite indekslerinden biri olan EBMT-Kİ'nin kriterleri kullanılarak çocuk hastalarda kullanılmak üzere bir Kİ oluşturulması amaçlanmıştır. EBMT kriterleri, yaş, tanı-nakil süresi, alıcı-verici cinsiyet uyumu, hastalık evresi ve verici tipi olarak 5 kriterden oluşmaktadır. Çalışmamızda Nisan 2010 –Mayıs 2016 arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Kemik İliği Nakil Ünitesi ve Hacettepe Üniversitesi Pediatrik Kemik İliği Transplantasyon Ünitesi'nde kemik iliği nakli gerçekleştirilmiş ve naklin üzerinden en az 1 yıl geçmiş 285 hastanın verileri kullanılmıştır. Hastaların ortalama ortalama yaşı 8,2 (104 kız/181 erkek), ortalama izlem süresi 1387 gün olarak saptandı. EBMT kriterlerinden yaş ve hastalık evresi kriterleri çocuk hastalara uygun şekilde yeniden düzenlendi. Yaş için oluşturulan 3 ayrı modelden (20 yaş altına 0 puan; >5 yaş 0 puan, <5 hastalarda 1 puan; 2-10 yaş arası 0 ve kalanlara 1 puan) 5 yaşı sınır kabul eden model uygun bulundu. Evreleme için oluşturduğumuz modellemede ilk olarak malign olmayan hastalıklar (nörometabolik hastalıklar, talasemi majör, immün yetmezlikler, aplastik anemi) erken evre hastalıklar içerisine dahil edildi. Yapılan analizlerde bu uygulama istatistiksel olarak geçerli bulundu. Ancak, EBMT evrelemesinde erken evrede yer alıp 0 puan alan 1. remisyondaki lösemilerin orta evreye alınarak 1 puan alması istatistiksel yöntemlerle uygun bulundu. Yine EBMT kriterlerinde orta evrede yer alıp 1 puan alan 2. remisyondaki lösemiler ve solid tümörlerin ileri evreye alınıp 2 puan alması uygun bulundu. Yeniden düzenlenen kriterlere göre Kİ oluşturuldu. Sonuçta; 15 hasta 0 puan, 89 hasta 1 puan, 112 hasta 2 puan, 53 hasta 3 puan, 15 hasta 4 puan, 1 hasta 6 puan aldı. Bu dağılımın uygun olduğu görüldü. Bu skorlama modifiye-EBMT skoru olarak adlandırıldı. Hastaların toplam m-EBMT puanlarına göre toplam sağ kalım, nakil ilişkili mortalite ve relaps riski açısından değerlendirildiğinde, toplam sağkalım ve relaps nedeniyle ölüm açısından 5 grup arasında anlamlı fark olduğu saptandı. Hastalık grupları ve alınan risk skorunun toplam sağkalım, relaps nedeniyle ölüm ve nakil ilişkili mortalite açısından değerlendirildiğine malign hastalıkların birbirine benzer davranış gösterdiği görüldü. Tehlike oranı açısından her bir kriter değerlendirildiğinde hastalık evresi ve verici tipinin tehlike oranının anlamlı derecede etkili olduğu saptandı. Çalışmamızda çocuklar için modifiye ettiğimiz komorbidite skorlarının geçerliliği kanıtlanmış oldu. Bu skorlama sisteminin daha büyük hasta gruplarıyla yapılacak çalışmalarda kullanımını önermekteyiz.