KOAH tanılı hastalarda fonksiyonelliğin sigara içme ve bırakma durumu ile ilişkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE KILINÇ
Danışman: Hilal ÖZKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: KOAH; solunum yollarının zararlı partiküllerle uzun süreli ciddi teması sonrası genellikle orta ve ileri yaşlarda dispne öksürük balgam gibi semptomlarla ortaya çıkan hayat kalitesini ve fonksiyonelliği bozan önlenebilir kronik bir hastalıktır. Dünyada ölümlerin en başta gelen nedenlerinden birisi olan kronik solunum yolu hastalıklarının ortaya çıkmasında sigara içmek etiyolojik faktörler arasında önemli bir yer teşkil eder. KOAH tanılı hastalarda sigara dumanına uzun yıllar maruz kalınması hastalığın semptom ve şiddetini artırmakta aynı zamanda fonksiyonel performans kaybına yol açarak hastaların merdiven çıkmak, kıyafet değiştirmek, yürümek gibi günlük aktivitelerini yaparken zorlanmalarına sebep olmaktadır. KOAH tanılı hastalar ailelerinin özverili bakımı sayesinde iyi bir yaşam kalitesine ulaşabilmektedirler, ancak yaşam kalitesinin yanında temel önemli nokta hastaların hayatın farklı alanlarında uğraşlar edinerek hayatlarının amacını ve anlamını artırabilmeleridir. Bu araştırmada üçüncü basamak bir hastanede sigarayı bırakan KOAH tanılı hastalarla, sigara kullanmaya devam eden KOAH tanılı hastaların spirometri testlerinin, Klinik KOAH anketi (CCQ), mMRC ve CAT sonuçlarının karşılaştırılarak iki grup arasındaki fonksiyonellik açısından farkın analizi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın, kesitsel, yüz yüze anket uygulamasıyla yapılması planlanmıştır. Çalışma 01.03.2023 ile 01.06.2023 tarihleri arasındaki 3 aylık periyotta SFT Polikliniğine başvuran KOAH tanılı hastalardan dahil edilme kriterlerini kapsayan 150 katılımcı ile yapılmıştır. SFT Polikliniğine herhangi bir neden ile başvuran KOAH tanılı erişkin yaş bireylerden katılım kriterlerini karşılayan ve gönüllü olan hastalara çalışma hakkında bilgi verilecek, gönüllü ve dahil edilme kriterlerine uygun kişilere demografik özellikler, sigara içme alışkanlıkları, fonksiyonel kapasitelerini ölçmek amacıyla, Taşpınar ve arkadaşları tarafından Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılan Klinik KOAH anketi (CCQ) ile PW Jones ve arkadaşları tarafından geliştirilen KOAH değerlendirme anketi (CAT) ve İngiliz Medical Araştırma Kurulu tarafında geliştirilen modifiye medical research council (mMrc) dispne skalası ölçeklerini içeren toplam 34 soruluk anket uygulanmıştır. Hastaların solunum fonksiyon testleri kaydedilmiştir. Çalışmamızda hastaların dispne düzeylerini ortaya koyabilmek amacıyla ve KOAH şiddeti sınıflandırmasında GOLD 2021 tanı rehberi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %73,3'ünün erkek ve ortalama 62,74±10,87 yaşında olduğu saptanmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin çoğunun (%53,4) sigarayı bıraktığı, katılımcıların %46,6'sının sigara kullanmaya hala devam etmekte olduğu, %12,7'sinin ise hayatı boyunca hiç sigara kullanmadığı ve sigaraya başlama yaşının ortalama 18,02±7,77 olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların %66,7'sinin okuryazar veya ilkokul mezunu olduğu saptanmıştır. Çalışmamıza katılan 150 hastanın %87,3'ünün hayatının bir döneminde sigara içtiği, hayatının bir döneminde sigara içen hastaların ise %46,6'sının sigara içmeye devam ettikleri saptanmıştır. Hastaların %12,7'sinin hiç sigara içmedikleri görülmüştür. Sigara kullanmaya devam edenler ile bırakan grup arasındaki CCQ fonksiyonel durum puanları arasında herhangi anlamlı bir fark tespit edilememiştir (p>0.05). Çalışmamızda sigara kullanmaya devam eden grupta bırakan grupa göre paket/yıl değeri ve sigara kullanma süreleri daha yüksek bulunmuş olup, sigara kullanma süresi ve bireylerin yaşı artıkça CCQ fonksiyonel skor puanlarının daha yüksek olduğu yani fonksiyonel durumlarının daha kötü olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Sigaraya erken yaşta başlamak, çok fazla miktarda sigara tüketmek, uzun yıllar boyunca sigara kullanmak bireylerin solunum fonksiyonları bozmakta ve dispne gelişmesine neden olarak bireyin günlük hayatta aktif olmasını engellemekte ve fonksiyonelliğini bozmaktadır. Sigaraya hiç başlamamak başlanmışsa da klinik olarak semptom vermeden daha önce, erken dönemde bırakılmasının toplam sigara kullanma yılını düşüreceğinden fonksiyonelliği artıracağını ve bireyin toplum içine özgür bir şekilde katılabileceğini düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: KOAH, dispne, nikotin bağımlılığı , sigarayı bırakma, fonksiyonel durum