Kronik ağrısı olan hastalara opioid reçete etme konusunda aile hekimlerinin bilgi, tutum ve davranışları ve engelleyen durumların saptanması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HACER SENA BALABAN
Danışman: Oktay SARI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Kronik ağrı tedavisinde analjezik olarak opioidlerin yeri önemlidir. Ancak opioid analjeziklerden gereksiz çekinme olarak bilinen opiofobi hekimler arasında oldukça yaygındır. Çalışmamızın amacı aile hekimlerinin opiod reçetesi düzenlemesi konusunda bilgi, tutum, davranışlarını incelemek ve bu konuda karşılaştıkları engelleri saptamaktır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki çalışmamıza 15.07.2022-15.12.2022 tarihleri arasında SBÜ Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesin'de sağlık hizmeti sunan aile hekimliği uzmanlık öğrencisi hekimler ve Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği'ne (TAHUD) üye aile hekimlerinden 251 gönüllü hekim katıldı. Katılımcıların opioid reçetesi düzenleme durumları, bilgi düzeyleri, reçete düzenleme konusundaki tutumları ve reçete düzenleme konusunda karşılaştıkları engeller hakkında sorular içeren bir anket formu kullanıldı. Verilerin analizi SPSS version25 ile yapıldı. Niteliksel verilerin analizinde Ki-Kare Bağımsızlık Testi ve nicel verilerin analizinde Bağımsız Örneklemler İçin T Testi uygulandı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı. Bulgular: Çalışmaya katılan hekimlerin %59'u kadındı, %52,6'sı mesleki olarak 4 yıl ve daha az tecrübeye sahipti ve %51'i opioid reçetesi düzenleme konusunda eğitim almıştı. Hekimlerin %65,7'si opioid reçetesi düzenlemiyordu. Hekimlerin %60,6'sı kendisini opioid reçetesi düzenleme konusunda yetersiz görüyordu. Erkek hekimler kadın hekimlere göre daha fazla opioid reçetesi düzenliyor ve opioid analjezikler konusundaki bilgi düzeylerini daha yeterli buluyordu (p<0,001). 4 yıldan fazla tecrübeye sahip olanlar 4 yıl ve daha az tecrübeli olanlara göre daha fazla opioid reçetesi düzenliyor ve opioid analjezikler konusundaki bilgi düzeylerini daha yeterli buluyordu (p<0,001). Opioid reçetesi düzenleme konusunda eğitim alanlar eğitim almayanlara göre daha fazla opioid reçetesi düzenliyor ve opioid analjezikler konusundaki bilgi düzeylerini daha yeterli buluyordu (p<0,001). Hekimlerin en çok ilaç suistimali (%89,2), yasal sorumluluklar (%78,5) ve yan etki ve/veya komplikasyon korkusu (%71,3) nedeniyle opioid reçete etmekten çekindikleri görüldü. Sonuç: Çalışmamıza katılan aile hekimlerinin yarısından fazlası opioid reçetesi düzenlememektedir. Bunun en önemli sebebi kendilerini yetkin hissetmemeleridir. Ayrıca opioidlerin yan etki ve bağımlılık yapma potansiyeli, ilaç suistimali ve yasal sorumluluklardan dolayı opioid reçete etmekten çekinmektedirler. Hekimlerin opioidler konusundaki çekincelerinin azalması, opioid reçete etme konusunda kendilerine güvenlerinin artması için uzmanlık eğitimi programları kronik ağrı yönetimi ile ilgili yetkinlikler açısından gözden geçirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Kronik ağrı, opioid analjezik, opiofobi, aile hekimliği