Çocuk yoğun bakım ünitesinde intravenöz immünglobulin kullanımı ve endikasyonlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EYLÜL ŞAHİN
Danışman: Hasan AĞIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: İntravenöz immünglobulin (İVİG) tedavisi ilk olarak 1960'lı yıllardan bu yana primer ve sekonder immün yetmezlik vakalarında kullanılmakta olup, son yıllarda birçok otoimmün, inflamatuar ve bazı infeksiyöz hastalıkların tedavisinde de yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. İntravenöz immünglobulin, immün yetersizliklerde eksik olan immünoglobulini yerine koyarak, inflamatuar ve otoimmün hastalıklarda ise immünmodülatuar mekanizmalarla etki etmektedir. Amaç: 2014-2019 yılları arasında hastanemiz çocuk yoğun bakım ünitesinde yatan kritik hasta çocuklarda İVİG tedavisi alma endikasyonu oluşturan klinik durum ve hastalıkların değerlendirilmesidir. Metod: Çalışmada Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinde İVİG tedavisi alan 94 olgunun hastane kayıtları incelendi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, İVİG alma endikasyonları, altta yatan kronik hastalıkları, aldığı İVİG preparat içerikleri, İVİG doz ve süreleri, İVİG tedavisine bağlı yan etki, mortalite durumları, PRİSM skorları, düzenli İVİG tedavisi alma durumları kaydedildi. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen toplam olgu sayısı 94 olup, 52'si kız, 42'si erkek olgulardan oluşmaktadır. Olguların 58'i (%62) 2 yaşın altında, 21'i (%22) 2 ile 12 yaş arasında, 15'i (%16) de 12 yaşın üzerindeydi. Olguların 80'i immünglobulin G içerikli ve 14'ü ise IgM ve IgA'dan zenginleştirilmiş İVİG preparatı aldığı görüldü. İmmünglobulin M ve IgA'dan zenginleştirilmiş İVİG preparatlarının 0,25 gr/kg dozunda kullanıldığı ve sadece sepsis tanılı olan olgulara verildiği saptandı. Sadece immunglobulin G içerikli İVİG preparatlarının ise sepsisli olgularla birlikte diğer endikasyonlarda kullanıldığı görüldü. Tedavi dozlarının ise endikasyonlara göre değişkenlik gösterdiği bulundu. Çalışmamıza dahil edilen 94 olgunun çocuk yoğun bakım ünitesinde İVİG tedavisi alma endikasyonları değerlendirildiğinde; 59 (%62,8) olgu sepsis , 10 (%10,6) olgu miyokardit, 5 (%5,3) olgu hemofagositik lenfohistiyositoz (HLH), 5 (%5,3) olgu primer immün yetmezlik, 5 (%5,3) olgu otoimmün ensefalit, 5 (%5,3) olgu ağır pnömoni, 2 (%2,2) olgu idiyopatik trombositopenik purpura (İTP), 1 (%1,1) olgu Kawasaki hastalığı , 1 (%1,1) olgu Status epileptikus, 1 (%1,1) olgunun ise Steven Johnson sendromu nedeniyle tedavi aldığı görüldü. Olguların kronik hastalıklarına bakıldığında 16 olguda herhangi bir hastalık görülmezken diğer iv olgularda hematolojik, metabolik, genetik, immün yetmezlik, nörolojik, kardiyak, kronik böbrek hastalığı olduğu saptandı. Sepsis nedeniyle İVİG tedavisi verilen olguların 25 (%42,4)'inin sağ kaldığı, 17 (%28,8)'sinin ilk 7 gün içerisinde kalan 17 (%28,8)'sinin ise 7-28 gün içerisinde kaybedildiği, kaybedilen tüm olgularında PRİSM skorlarının 20 üzerinde olduğu görüldü. Sepsis nedeniyle İVİG tedavisi alan olguların kronik hastalıkları değerlendirildiğinde 5 olgunun herhangi bir hastalığı olmadığı kalan olguların ise hematolojik, metabolik, genetik, immün yetmezlik, kardiyak, nörolojik ve kronik böbrek hastalığı olduğu bulundu. En sık mortalitenin hematolojik hastalığa sahip olan sepsis tanılı olgularda olduğu saptandı. Miyokardit nedeniyle İVİG tedavisi alan olguların %50'sinin kaybedildiği, ölen olguların hepsinin PRİSM skorlarının 20 üzerinde olduğu bulundu. Kaybedilen olguların altta yatan kronik hastalıkları metabolik, malignite ve kronik böbrek hastalığıydı. Hemofagositik lenfohistiyositoz nedeniyle İVİG tedavisi alan olgularımızın PRİSM skorları hepsinin 20 üzerinde olduğu, çocuk yoğun bakıma yatmadan öncede İVİG tedavisi aldıkları görüldü. Otoimmün ensefalit nedeniyle İVİG tedavisi alan olguların hiçbir kronik hastalığa sahip olmadığı ve sağ kalımlarının %100 olduğu saptandı. Ağır pnömoni nedeniyle İVİG tedavisi alan 5 olgunun kronik hastalıkları olduğu sadece 1'inde sağ kalım olduğu görüldü. Kawasaki hastalığı nedeniyle İVİG tedavisi alan olgumuzun miyokardiyal disfonksiyona bağlı kardiyak yetmezlik nedeniyle çocuk yoğun bakım ünitesinde yattığı, kaybedildiği görüldü. Primer immün yetmezlik nedeniyle düzenli İVİG tedavisi alan 5 olgumuzun 2'sinin araya gören sekonder enfeksiyonlar ve pnömoni nedeniyle kaybedildiği saptandı. Kronik İTP tanılı olan olgularımızın İVİG tedavisi sonrası kliniklerinde iyileşme olduğu, trombosit değerlerinde yükselme olduğu görüldü. İntravenöz immünglobulin tedavisi alan olgulardan ikisinde yan etki olarak hipotansiyon görüldü. Olgulardan birinin Steven Johnson sendromu diğerinin ise HLH nedeniyle İVİG tedavisi aldığı saptandı. Tartışma: Sonuç olarak çalışmamızda Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinde T.C. Sağlık Bakanlığı Beşeri Tıbbi Ürün Onaylama Komisyonu tarafından endikasyon kapsamında olan hastalıkların tedavisinde kullanıldığı, dünya literatüründe yer alan potansiyel endike olarak tanımlanan hastalıklarda da kullanıldığı görülmüştür. Potansiyel endikasyon kapsamında olan birçok hastalık için İVİG tedavisinin yeri tartışmalı olup, daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.