Polisitemi ile takipli hastalarda genetik mutasyon test sonuçlarının retrospektif analizi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİNE ŞEN BOZKURT

Danışman: Serdal KORKMAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Polisitemi (eritrositoz); eritrosit kitlesindeki artış sonucu hemoglobin (Hgb) ve hematokrit (Htc) düzeyinin cinsiyete göre belirlenen normal değerlerin üzerinde olmasıdır. Polisitemilerin sınıflandırılıp nedeninin belirlenmesi tedavi ve prognoz açısından önemlidir. Etyolojinin belirlenmesi amacıyla mutasyon analizleri yapılmaktadır. Çalışmamızın amacı, genetik test istemleri için sınır değerler belirlemektir. Böylece hem hematoloji ve tıbbi genetik bölümlerinin iş yükü, hem de gereksiz istemlerin önüne geçilerek maliyet azaltılmış olacaktır. Metod: Çalışmamız Mart 2019-Nisan 2021 tarihleri arasında Kayseri Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji Eğitim Kliniği'ne polisitemi ile başvuran hastalarda yapılan retrospektif kesitsel bir çalışmadır. Çalışmaya polisitemi nedeninin belirlenmesi için genetik analiz istenen 18 yaş üzeri 210 hasta dahil edilmiştir. Araştırma kriterlerine uygun hastaların bilgilerine hastane otomasyon sisteminden geriye dönük ulaşılmıştır. Bulgular: Çalışmaya alınan 210 hastanın 19'unda (%9,09) JAK2V617F mutasyonu, 1'inde (%1,16) JAK2 ekzon 12 mutasyonu saptanmıştır. Mutasyon istenen hastalarda sekonder polisiteminin oranı %89,75, primer polisitemi oranı %10,25 bulunmuştur. JAK2 pozitif erkek hastalarda lökosit sayısı ve kadın hastalarda trombosit sayısı, JAK2 negatif hastalara göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Genel olarak erkek hastaların Hgb, Htc, kreatinin, ALT değerleri kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. JAK2 varlığı tahmini açısından yapılan ROC analizinde Hgb, Htc ve EPO için anlamlı bir cut off değer bulunamamıştır. Sonuç: JAK2 mutasyon testi istenen hastaların polisitemisinin çoğunlukla sekonder nedenlerden kaynaklandığını ortaya koyduk. Çalışmaya aldığımız hastaların yaş ortalamasının Polisitemia Vera (PV) hastalarına göre daha genç olduğunu saptadık. Ancak ROC analizi sonucunda JAK2 mutasyon istemi için kullanılan Hgb ve Htc cut off değerlerinin Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilen sınır değerler ile paralel seyrettiğini gördük. Dolayısıyla JAK2 mutasyon istemi için Kayseri il özelinde ayrı bir Hgb ve Htc cut off değeri tespit edemedik. JAK2 analizi istenmeden önce sekonder nedenlerin ayrıntılı sorgulanarak ekarte edilmesi hem poliklinik iş yükünü azaltacak hem de gereksiz test isteminin önüne geçilmesini sağlayarak maliyet etkin bir yaklaşım olacaktır. Anahtar Kelimeler: Polisitemi, JAK2, JAK2 ekzon 12, Polisitemia Vera, Mutasyon