Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu hastalarında tedavi alan ve tedavi almayan grupların arkadaşlarından algıladıkları sosyal destek açısından değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: AYLİN ÇAKIR
Danışman: Fatma Sibel DURAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:GİRİŞ: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) özelliklerine sahip çocukların yaşamlarında sosyal desteğin rolü önemlidir çünkü bu çocuklar genellikle ebeveynleri ve öğretmenleri tarafından önemli miktarda dikkat ve eğitimsel desteğe ihtiyaç duyan çocuklar olarak görülür. Algılanan yüksek sosyal desteğin çocuk ve ergenlerde olumlu davranışsal sonuçlarla ilişkili olduğunu bilinmektedir. Çalışmamız ile DEHB olgularında arkadaşlardan algılanan sosyal destek üzerine etkili faktörler saptanması ve buna yönelik önerilerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışma kesitsel bir çalışma olarak İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Kliniği'nde gerçekleştirildi. Sağlıklı kontrol, ilaç kullanan DEHB ve ilaç kullanmayan DEHB olmak üzere 7-12 yaş grubundan oluşan 3 katılımcı grubu alındı. Araştırmaya katılan tüm olgu grubu ve sağlıklı çocuklara Diagnostic And Statistical Manual of Mental Disorders 4.baskı'ya (DSM-IV) Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği ve Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi – Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu – Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG-ŞY-T) uygulanarak diğer psikiyatrik hastalık varlığı araştırmaya katılan klinisyen tarafından değerlendirildi. Araştırmalara katılan tüm çocukların ebeveynlerine; Sosyodemografik Veri Formu, CBCL (Çocuk Davranış Değerlendirme Ölçeği), Barkley'in Çocuk Dikkat Anketi, Yıkıcı Davranım Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği doldurulmak üzere verildi. Çalışmaya katılan olgulara Arkadaşlardan Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ASD-AR) uygulandı. Sonlanım ölçütü ASD-AR puanları olarak belirlendi. Verilerin analizi Statistical Package for Social Sciences (SPSS) Windows 26 paket programı (Chicago, İllinois, USA) kullanılarak yapıldı. Arkadaşlardan algılan sosyal destek puanlarının yordayıcılarının belirlenmesinde lineer regresyon analizi kullanıldı. Tüm testler için istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. BULGULAR: Çalışmaya sağlıklı kontrol grubunda 51, ilaç kullanan DEHB grubunda 51 ve ilaç kullanmayan DEHB grubunda 52 olmak üzere toplam 154 katılımcı alındı. DEHB'li çocuklarda sağlıklı kontrol grubuna göre ASD-AR puanları daha düşüktü. İlaç kullanma durumuna göre gruplar arasında fark saptanmasa da; ilaç kullanma durumu ile algılanan sosyal destek arasında anlamlı bir korelasyon mevcuttu. Aynı zamanda yaş, anne baba eğitim düzeyi arttıkça ve Barkley Çocuk Dikkat Anketi puanları azaldıkça algılanan sosyal destek artmaktaydı. YDB-TDÖ dikkat eksikliği ve hiperaktivite puanları yükseldikçe algılanan sosyal destek azalmaktaydı. Algılanan sosyal desteğin yordayıcıları ise aile gelir durumu, Barkley Çocuk Dikkat Anketi puanları, CBCL somatizasyon ve sosyal sorun olarak saptandı. SONUÇ: DEHB'li olgularda algılanan sosyal destek üzerinde sosyoekonomik özelliklerin büyük önem arz ettiği ve semptomların uygun kontrolünün algılanan sosyal destek üzerinde önemli bir rolü olduğu kanaatindeyiz. Çevresel modifikasyonlar, aile eğitimleri ve semptom şiddetinin uygun takibi ve kontrolü ile algılanan sosyal destek düzeyleri iyileştirilebilir. Bu da DEHB'li olguların yönetiminde ve olumlu davranışların geliştirilmesinde katkı sağlayabilir.