Adolesanlarda sigara kullanımının hemogram parametreleri üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLI EMRE
Danışman: Halil İbrahim YAKUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Tütün kullanımı, dünya genelinde önlenebilir erken ölümlerin başlıca sebeplerindendir. Her yıl 8,7 milyondan fazla kişi tütün tüketiminin yol açtığı sağlık sorunları nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Gençler arasında sigara içme oranları birçok ülkede hâlâ yaygın olup, bazı bölgelerde bu durum giderek daha ciddi bir sorun haline gelmektedir. Erken yaşta sigara içmeye başlama durumu tütün kullanım süresini uzatmakta ve bu da sağlık risklerini artırmaktadır. Çalışmamızın amacı, ergenlerde sigara kullanımına bağlı hemogram parametrelerindeki etkilenmeyi ortaya koymaktır. Bu sebeple sigara içen ve içmeyen kişilerin hemogram parametreleri, Nötrofil/Lenfosit, Trombosit/Lenfosit ve MPV/Trombosit oranlarının karşılaştırılması amaçlanmıştır. İçilen günlük sigara miktarı ve tüketilen sigara paket/yıl miktarına bağlı olarak hemogramdaki etkilenmeyi ortaya koyarak sigaranın hematolojik indeksler üzerindeki etkilerini daha ayrıntılı bir şekilde inceleyip, sigaraya karşı farkındalığın artırılması ve sigaranın sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif/kesitsel bir çalışmadır. T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Bilkent Şehir Hastanesi, Çocuk Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği Ergen Sağlığı Sigara Bırakma Polikliniklerine 01/06/2022-31/05/2024 tarihleri arasında başvuran sigara içen 200 adolesan ile sigara kullanımı öyküsü olmayan, Ergen Sağlığı Kliniklerine nonspesifik şikayetle başvuran benzer yaşta 200 adolesan olmak üzere toplam 400 ergen çalışmaya dahil edilmiştir. Mevcut çalışma için gerekli veriler; Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları hastanesinde kullanılan sistem veri tabanından sistematik olarak elde edilmiştir. Araştırmada verilerin istatistiksel analizleri için SPSS 26.0 (SPSS Inc. Chicago, USA, IBM) programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamızdan elde edilen bulgular sonucunda çalışmaya katılan sigara içenlerin %77,5'i (n=155) erkek, %22,5'i(n=45) kız idi. Sigara kullananların yaş ortanca değeri 16,0 (12,0-18,0), sigara kullanmayanların yaş ortanca değeri 15,0 (11,0-18,0) yıldır ve sigara kullananların yaşı kullanmayanlara göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Sigarayı ilk deneme yaşı ile bağımlılık düzeyi arasında anlamlı, negatif ve zayıf düzeyde bir ilişki saptanmıştır (r 0,50; p>0,001). Ekshale CO düzeyi ile bağımlılık düzeyi arasında, günlük içilen sigara sayısı ve paket/yıl sayısı ile eCO düzeyleri arasında anlamlı, pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Hemogram parametreleri karşılaştırıldığında WBC, ANS, monosit, RBC, hemoglobin, hematokrit, MCV, MCH ve MCHC değerleri sigara kullananlarda anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır. RDW, platelet, PCT ve PLO değeri sigara kullanmayanlarda kullananlara göre anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır. NLO, MPV/Platelet değerleri sigara kullananlarda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Sigara kullananların paket/yıl sayısı ile hemogram parametreleri arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Tüm grupta WBC, ANS, ALS, monosit, hemoglobin, hematokrit değerleri ile paket/yıl sayısı arasında anlamlı, pozitif yönde, zayıf bir ilişki saptanmıştır (r<0,3; p<0,05). PLO ile paket/yıl sayısı arasında ise anlamlı, negatif yönde, zayıf bir ilişki saptanmıştır (r<0,3; p<0,05). Sigara kullananların günlük sigara sayıları ile hemogram parametreleri arasındaki ilişki değerlendirilmiş, tüm grupta RBC, hemoglobin ve hematokrit değerleri ile günlük sigara sayısı arasında anlamlı, pozitif yönde, zayıf bir ilişki saptanmıştır (r<0,3; p<0,05). Sonuçlar: Çalışmamızda sigaranın hematolojik parametreler üzerinde yaratmış olduğu etkiler incelenmiş ve günlük tüketilen sigara sayısı, paket-yıl sayısı ile bu etkiler arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Sigaranın sağlık üzerindeki zararları hakkında kamu bilinci artmış olsa da bu konuda daha fazla farkındalık oluşturulması gerektiği açıktır. Sigara kullanan ergenlere yönelik yapılan bu çalışmada ergenlik döneminde de erken dönemde hematolojik parametrelerde etkilenmeyi tespit etmiş bulunmaktadır. Çalışmamız sonucunda sigara içen grupta sistemik inflamatuar belirteç olarak kullanılan Nötrofil/Lenfosit oranının arttığı, Trombosit/Lenfosit oranının azaldığı ve tromboemboli riskini gösteren MPV/Trombosit oranının arttığı tespit edilmiştir. Bu durum, sigaranın zararlı etkilerine karşı daha güçlü önlemler alınması gerektiğini, ergen odaklı taramaların geliştirilerek sağlık üzerindeki risklerin erken tespit edilip erken müdahale olanağının sağlanması gerekliliğini bir kez daha ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Adolesan, Sigara, Hemogram, Nötrofil/Lenfosit, Trombosit/Lenfosit, MPV/Trombosit