Çocuk acil servise astım atak ile gelen hastalarda astım kontrolünün, ilaç uyumunun ve inhaler kullanım tekniğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUREFŞAN BORAN
Danışman: Funda KURT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Çocukluk çağında en yaygın kronik hastalık astımdır ve tedaviye rağmen önemli sağlık sorunlarına yol açabilen bir durumdur. Tedavide inhaler ilaçların kullanılması yaygındır, ancak yanlış uygulamalar astım kontrolünün bozulmasına ve ataklara neden olabilir. Bu nedenle hastalara ve ailelerine inhaler kullanımı hakkında eğitim verilmesi ve düzenli olarak kontrol edilmesi gereklidir. Astım gibi kronik hastalıklarda ilaç uyumu da önemli bir sorundur. Bu yüzden yapılan bu çalışmayla birlikte hastaların inhaler kullanım tekniklerini, ilaç uyumlarını değerlendirmek, hastaların doktor kontrolüne uyumları ile hastalığın şidddeti arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ankara Şehir Hastanesi Çocuk acil Kliniğine 01.04.2022- 31.03.2023 tarihleri arasında başvurmuş olan hastalardan astım atak nedeni ile değerlendirilen hastalar incelenmiş ve 4-18 yaş arasında olan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın kapsadığı hastaların inhaler kullanım tekniği, astım kontrolünü değerlendirmek için farklı anketler geliştirilmiş ve 4-11 yaş ve 12 yaş ve üstü iki farklı yaş grubundaki hastalar için yaşa uygun astım kontrol testleri kullanılmıştır. Ayrıca GINA rehberine uygun olarak hastaların son 4 hafta içindeki semptomlar, ilaç kullanımı ve acil servis başvuruları gibi kriterlere göre astım kontrolü değerlendirilmiştir. Çalışmanın kontrol grubunda ise, 4 18 yaş arasında olan ve hastanemiz alerji polikliniginde astim tanısı ile izlenmekte olan ve son 1 yıl içerisinde astim atak geçirmemiş olan hastalar incelenmiştir. Bulgular: Astım kontrolü dikkate alındığında atak grubunda en son kontrol zamanı, bir önceki atak zamanı kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük olduğu gözlemlenmiştir. Astım nedeniyle yoğun bakım yatış oranı atak grubunda kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca atak grubunda astım kontrol düzeyi iyi olan hastaların oranı ve toplam astım kontrol test puanı kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük olduğu tespit edilmiştir. Düzenli astım ilacı kullanım durumu incelendiğinde kontrol grubunda atak grubuna göre düzenli ilaç kullanımı anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca atak grubunda Ventolin kullanım oranı kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Atak grubunda inhaler 5 saniye çalkalanır aşamasına doğru yanıtı veren hastaların oranı, madeni tüpü aşağı bastırın spacer içinden 5-6 nefes alın aşamasına doğru yanıtı veren hastaların oranı, ikinci dozdan önce tekrar inhaler çalkalayın aşamasına doğru yanıtı veren hastaların oranı kontrol gurubundan anlamlı olarak daha düşük olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç: Çalışma, astım ataklarına neden olan faktörleri ve inhaler kullanım tekniği ile ilaç uyumunun bu ataklarla ilişkilendirilip ilişkilendirilmediğini incelemektedir. Bu çalışmanın sonuçları, astım tedavisi ve hastaların yönetimi konusundaki anlayışımızı artırabilir ve daha etkili tedavi stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Astım, astım kontrolü, astım şiddeti, ilaç uyumu, inhaler kullanımı