10-17 yaş arası ergenlerde ekran kullanım süresinin belirlenmesi ve gündüz uykululuk durumuna etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMET ÇETİNDARI
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, 10-17 yaş arası ergenlerde ekran kullanım süresinin belirlenmesi ve gündüz uykululuk durumu üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yürütülen tek merkezli, kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırmadır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini İstanbul Güngören Haznedar Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 10-17 yaş arasındaki 246 birey oluşturmaktadır. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen ve bireylerin sosyodemografik özelliklerini ve ekran kullanım alışkanlıklarını sorgulayan anket formu, Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği (YİBÖ) ve Cleveland-Adolesan Uykululuk Ölçeği (CAUÖ) ile yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Veriler SPSS 22.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %8,5'inin riskli internet kullanıcısı, %91,5'inin ise ortalama düzeyde internet kullanıcısı olduğu saptanmıştır. 4 saat ve üzeri ekran süresine sahip olan bireylerde, günlük 2 saatten fazla telefonda vakit geçirenlerde ve uzun süre televizyon izleyenlerde riskli internet kullanım oranı anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Yatmadan önce ve yatakta telefon kullanımı ile riskli internet kullanımı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Uykuya geç saatlerde dalma, kötü uyku kalitesi ve kısa uyku süresi gibi faktörler internet bağımlılığı ile ilişkili bulunmuştur. Sınıf düzeyi ve annenin eğitim düzeyi arttıkça uyku sorunlarının da arttığı gözlemlenmiştir. Ekran süresi 4 saatten fazla olan bireylerde uyku kalitesinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Yatmadan önce telefon kullanan, gece telefonu uyumadan 0-5 dakika önce bırakan ve uyku problemi yaşayan bireylerin uyku bozukluğu puanları anlamlı şekilde daha yüksek saptanmıştır. YİBÖ ile CAUÖ arasında orta düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiş; internet bağımlılığının gündüz uykululuğunu %33,8 oranında yordadığı görülmüştür. Sonuç: Elde edilen bulgular, ergenlerde internet bağımlılığı ile uyku kalitesi ve gündüz uykululuk arasında güçlü bir ilişki olduğunu göstermektedir. Özellikle uzun ekran süresi, gece geç saatlerde telefon kullanımı ve kötü uyku alışkanlıklarının, internet bağımlılığı riskini artırdığı ve gündüz uykululuk düzeyini olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Ergen, İnternet Bağımlılığı, Uyku Kalitesi, Ekran Süresi, Gündüz Uykululuk.