Streptozotosin ile indüklenen diyabetik ratlarda atmosferik soğuk plazma uygulamasının yara iyileşmesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, CERRAHİ HASTALIKLAR HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE ERSÖZLÜ
Danışman: Emine İYİGÜN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, diyabetik yaraların bakımında yara iyileşmesini hızlandırmak için Argon gazından elde edilen soğuk atmosferik basınçlı plazma ile yapılan tedavinin iyileştirici etkisini incelemek ve bu yöntemi halen standart olarak kullanılan yara bakım ürünleriyle karşılaştırmaktır. Araştırmanın tasarım süreci Karabük Üniversitesi Deneysel Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde (DETUM), 21 Eylül ve 03 Ekim 2023 tarihleri arasında tamamlamıştır. Çalışmanın örneklemini DETUM'dan elde edilen 40 adet erişkin, ortalama ağırlıkları 170–300 gr. olan Wistar Albino cinsi, erkek ratlar oluşturmuştur. Kontrol grubu hariç diğer gruplara Streptozotosin enjekte edilerek diyabet oluşturulmuştur. Deney ve kontrol grubundaki ratlarda Panç yara modeli, mid skapular hatta dorsal yüzde sağ ve sol tarafta olmak üzere 3 mm çapında iki adet tam kat eksizyonel deri silindiri oluşturmak amacıyla Panç biyopsi aleti ile doku alınarak yapılmıştır. İnsizyonel kesi modeli; dorsal yüzde skapula üst sınırından başlamak üzere 10 mm ebatlı sahaya cilt ve cilt altını kapsayan insizyon uygulanarak oluşturulmuştur. Oluşturulan insizyonel kesiye 2 adet Monofilament sütür atılmıştır. Birinci Deney Grubuna; izotonikli ıslak pansuman, İkinci Deney Grubuna; hidrokolloid yara örtüsü pansumanı topikal olarak günde 1 kez uygulanmıştır. Üçüncü Deney Grubuna; Plazma jeti ile atmosferik basınçlı soğuk plazma uygulama, Dördüncü Deney Grubuna; Plazmanın suya uygulanması ile elde edilen plazma ile aktive olan su uygulaması günde 1 kez topikal olarak uygulanmıştır. Nondiyabetik olan Beşinci Deney Grubuna; hiçbir pansuman uygulanmamıştır. Yara iyileşmesinin makroskobik düzeyde izlemi, her gün yapılmış, elde edilen sonuçların, erken dönemde iyileşme gözlemi için 7. gün, orta dönemde iyileşme gözlemi için 10. gün değerlerine göre analiz yapılmıştır. Makroskobik düzeyde gözlem için Bates-Jensen Yara Değerlendirme Aracı da kullanılmış olup, iki araştırmacı tarafından 7. ve 12. gün değerlerinin skorlarından elde edilen sonuçlar incelenmiştir. Yara iyileşmesi, total oksidan seviyesi ve total antioksidan seviyesi ölçümleri ile de değerlendirilmiştir. Histolojik inceleme için araştırmanın son günü (13. gün) yara alanını kapsayacak şekilde doku örnekleri alınmıştır. Araştırmanın makroskobik sonuçlarında analiz sonuçlarına bakıldığında dördüncü grupta yara iyileşmesinin erken döneminde (0-7 gün) yara boyutları diğer gruplara göre anlamlı olarak azalmış ve her kontrolde anlamlı olarak azalmaya devam etmiştir (P˂0,05). Histolojik incelemede; 0. gün ile kıyaslandığında: toplam yara iyileşmesi skorlarına göre, birinci grup ve dördüncü grupta ileri, ikinci ve üçüncü grupta orta ve beşinci grupta gecikmiş yara iyileşmesi olduğu görülmüştür. Epidermis kalınlığı, kolajen indeksi ve kıl folikülü sayısına göre de dördüncü grupta anlamlı olarak artış olduğu tespit edilmiştir (P˂0,05). Biyokimyasal değerlendirmede total oksidan seviyelerinde gruplar arasında anlamlı bir farklılık görülmemiş olup, total antioksidan seviyelerinde dördüncü grupta diğer gruplardan anlamlı olarak artış olduğu görülmüştür (P˂0,05). Elde ettiğimiz verilere göre; makroskobik, mikroskobik ve histolojik izlemlerde, dördüncü grupta görülen erken dönemde yara iyileşmesi halen yara bakımında standart olarak kullanılan ürünlere göre üstünlük sağlamıştır. Bu nedenle diyabetik yara bakımında atmosferik basınçlı soğuk plazma ile aktive edilen su uygulamasının klinik faz çalışmalarının yapılması ve sonuçlarıyla klinik kullanıma sunulması önerilmektedir.