Sigara içen erişkinlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ihtimali ve nikotin bağımlılığı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SENA BEYAZ
Danışman: Murat ALTUNTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada sigara içen erişkinlerde dikkati eksikliği ve hiperaktivite bozukluğun(DEHB) ile nikotin bağımlılığı arasındaki olası ilişkinin gösterilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Gözlemsel, kesitsel tipte yapılmış olan çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği kliniğine bağlı Orhangazi Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde kayıtlı sigara içen 324 yetişkin kişi dahil edilmiştir. Çalışmada, "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Erişkin DEHB Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS)" ve "Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi (FBNT)" kullanıldı. Elde ettiğimiz verilerin analizi SPSS 27 programı ile yapıldı. Bulgular: Çalışmamıza 18 yaş ve üzeri 324 kişi katılmış olup çalışmamıza katılan kişilerin %53,7'si (n=174) erkek, %46,3'ü (n=150) kadındır. Olguların yaşları 18 ile 76 arasında değişmekte olup; ortalaması 38,61±12,50'dir. Çalışmamızda DEHB sınıflamasına göre DEHB olmayan % 65,1 (n=211) olgu saptanırken; olasılıkla DEHB olan %27,5 (n=89) olgu ve yüksek olasılıkla DEHB olan % 7,4 (n=24) olgu saptanmıştır. Katılımcıların Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testinden aldıkları puanlara göre sınıflamaları incelendiğinde; %33,6'sı (n=109) çok hafif bağımlı, %18,2'si (n=59) hafif bağımlı, %9,6'sı (n=31) orta derece bağımlı, %24,7'si (n=80) ileri derece bağımlı, %13,9'u (n=45) çok ileri derece bağımlı olduğu görülmüştür. Erişkin DEHB Kendi Bildirim ölçeği dikkat eksikliği alt boyutundan alınan puanlar ile cinsiyet ve eğitim düzeyi arasında anlamlı bir ilişki kurulmuş olup (p 0,05). Ölçeğin hiperaktivite/dürtüsellik alt boyutundan ve ölçeğin toplamından alınan puanlar ile bilinen psikiyatrik hastalık durumu ve alkol kullanım durumu arasında anlamlı ilişki saptanmış olup (p 0,05). Yaş, sigara miktarı ve içme süresi arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). Eğitim düzeyi, meslek ve bilinen psikiyatrik hastalık öyküsü ile Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testinden alınan puanlar arasında anlamlı bir ilişki kurulmuş olup (p<0,05) lisans mezunu olanlar okuryazar veya ilköğretim mezunlarına oranla, serbest meslekle uğraşanlar öğrencilere oranla, pskiyatrik hastalığı olanlar olmayanlara oranla daha yüksek puanlar almışlardır. Erişkin DEHB Kendi Bildirim ölçeği hiperaktivite/dürtüsellik alt boyutundan alınan puanlar ile Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testinden alınan puanlar arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). DEHB sınıflamasına göre nikotin bağımlılığı arasında da istatiksel olarak anlamlı ilişki saptanmış olup yüksek olasılıkla DEHB olanlarda çok ileri derecede bağımlı olma oranı da yüksek olduğu gösterilmiştir. Sonuç: Çalışmamızda dikkat eksikliği ile hiperaktivite/dürtüsellikten alınan puanlara göre yapılan DEHB sınıflaması ile Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki kurulmuştur. Anahtar Kelimeler: Birinci basamak, dikkati eksikliğin ve hiperaktivite bozukluğu, nikotin bağımlılığı