COVID-19 pandemisi döneminde tip-1 diyabetes mellitus tanısıyla takip edilen çocuklarda kaygı düzeyinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA KEÇİÖREN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECEM KARAOKUR
Danışman: Ayşe Derya BULUŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, T1DM tanısı ile takip edilen ve eşleştirilmiş sağlıklı çocukların Covid-19 pandemisi sırasındaki kaygı düzeylerinin ölçülmesi ve karşılaştırılması, çocukların ve ailelerinin sosyodemografik özellikleri, Covid-19 pandemisine ilişkin değişkenleri, T1DM tanısı olanların klinik özellikleri ve pandemi sırasında tıbbi takip ve tedavi durumlarının kaygı düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya T1DM tanısı ile takip edilen, geçirilmiş Covid-19 öyküsü olmayan, kaygı bozukluğu, psikotrop ilaç kullanımı ve zihinsel yetersizlik öyküsü olmayan 9-18 yaş arasındaki 100 çocuk, kontrol grubuna ise kronik hastalığı bulunmayan, geçirilmiş Covid-19 öyküsü olmayan, kaygı bozukluğu, psikotrop ilaç kullanımı ve zihinsel yetersizlik öyküsü olmayan 9-18 yaş arasındaki 100 çocuk alınmıştır. Çalışmaya katılan çocukların ebeveynlerine sosyodemografik bilgi formu, çocuklara ise yaş grubuna uygun olacak şekilde durumluk-sürekli kaygı envanteri (STAI) ve çocuklar için durumluk-sürekli kaygı envanteri (STAI-C) uygulanmıştır. T1DM tanısı olanların klinik takip ve tedavileri ile ilgili bilgileri hasta dosyalarından edinilmiştir. Bulgular: 9-12 yaş grubunda T1DM tanılı çocukların kontrol grubuna göre durumluk ve sürekli kaygı puanlarının anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur. 13-18 yaş T1DM grubundaki çocukların ekran başında daha fazla zaman geçirdikleri, aynı zamanda pandemi sırasında yüz yüze eğitime daha az katıldıkları bulunmuştur. Pandemi öncesinde ve pandemi sırasında ölçülen HbA1c değerleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çalışmaya katılan T1DM tanılı çocukların pandemi koşullarında metabolik kontrollerinin bozulmamış olduğu düşünülmüştür. T1DM grubunun durumluk kaygı puanları ile annede sigara kullanımı arasında anlamlı düzeyde korelasyon saptanmıştır. Sonuç: Diyabet hastalarında metabolik kontrolün sağlanması için insülin ve diğer medikal tedavilerin planlanması ve uygulanmasının yanında çocuk ve ailenin psikososyal sorunlarının ele alınması ve gereken müdahalelerin yapılması önem taşımaktadır. Pandeminin etkisiyle çocuk ve gençlerin sosyal izolasyon yaşamaları ve okula devam edememeleri, artmış ekran maruziyetinin neden olabileceği önlem alınması gereken riskler oluşturmuştur. Bu çalışmada da olduğu gibi genellikle hasta çocuk takibinden annelerin sorumlu olmasından dolayı, anneye ait stres ve kaygının çocukları da etkileyebileceği göz önüne alındığında, kronik hastalıkların takibinde annelerin de psikolojik desteğe ihtiyacı olabileceği akılda tutulmalı ve sonraki yapılacak çalışmalarda dikkate alınmalıdır.