Çocukluk çağı akut lenfoblastik lösemisinde benlik algısı: OSIQ ölçeği ile psikososyal durum incelemesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İREM NUR YÜKSEL ARPAZ

Danışman: Yeşim OYMAK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırmanın amacı, akut lenfoblastik lösemi (ALL) tanısı almış ergen bireylerin benlik imajlarını değerlendirmek ve bu imajı etkileyen sosyodemografik ve klinik faktörleri belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya merkezimizde 2010-2024 yılları arasında çocukluk çağında ALL tanı ve tedavi almış olan 13-19 yaş arasında 23 erkek, 19 kız toplam 42 hasta ve yaşları uyumlu 42 sağlıklı kontrol grubu alındı. Yaş ve cinsiyetleri benzeyen hasta ve kontrol grubuna Offer Benlik İmajı Ölçeği (OSIQ) uygulandı. Ayrıca hasta grubunın tanı yaşı, relaps öyküsü, eğitim durumu, aile yapısı ve sosyoekonomik durum gibi değişkenlerle OSIQ skorları arasındaki ilişkiler değerlendirildi. Veriler Google Forms aracılığıyla toplanmış; analizde Mann-Whitney U, t-testi, Ki-kare, Spearman korelasyonu kullanılmıştır. Bulgular: Toplam OSIQ skoru açısından hasta ve kontrol grupları arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ancak alt boyut düzeyinde bazı farklar mevcuttu. Hasta grubunda "cinsel tutumlar" alt boyutu daha olumlu; "baş etme gücü", "bireysel değerler", "çevre uyumu" ve "mesleki hedefler" alt boyutları ise daha olumsuz idi. Tanı yaşı ile OSIQ skoru arasında anlamlı bir ilişki saptanmazken; tanıdan itibaren geçen süre 10 yıldan kısa olanların sosyal ilişkiler benlik algısı (medyan 24 min maks 15-33) daha uzun olanlarınkinden (medyan 29 min-maks 19-36) daha olumluydu (p=0,023). Eğitim durumu yüksek ebeveyni olan hastaların bireysel değerler ve beden imgesi benlik imajı daha olumluydu (anne ve baba değerlendirmeleri için sırasıyla p=0,029 ve p=0,017) Ayrıca anne ve babanın çalışma durumları, bir arada olması ve cinsiyet gibi değişkenlere göre gruplar arasında benlik imajının alt başlıkları açısından farklılıklar saptandı. Sonuç: Elde edilen bulgular, ALL tanı ve tedavisi almış hastaların benlik imajlarının çok boyutlu faktörlerden etkilendiğini göstermektedir. Tedavinin tamamlanmasından sonra geçen süre uzasa bile benlik imajı olumsuz etkilenebilmektedir. Sonuç olarak bu çalışmanın ALL tedavisi tamamlandıktan sonra her bireyin özel olarak benlik imajı gibi bir alanda psikososyal açıdan değerlendirilmesinde yol gösterici olduğunu düşünmekteyiz