Üst gastrointestinal sistem kanamalı hastalarda nütrisyonel durumun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜLEYMAN EGE ERSUNAR
Danışman: Kadem ARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Üst gastrointestinal sistem (ÜGİS) kanamalı hastalarda Naples Prognostik Skoru (NPS), Prognostik Nütrisyon İndeksi (PNI) ve Controlling Nutritional Status (CONUT) skorlarını kullanarak, üst gastrointestinal kanamalı hastaların nütrisyonel durumlarının ve klinik seyirle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Kliniğinde 01.01.2022-01.05.2024 tarihleri arasında üst gastrointestinal kanama tanısıyla yatan hastalar dahil edilerek yapılmıştır. Hastaların demografik, klinik ve laboratuvar verileri ile endoskopi bulguları retrospektif olarak incelenmiş ve kaydedilmiştir. Tüm hastaların hastane başvuru tetkiklerinden NPS, CONUT ve PNI skorları hesaplanmıştır. NPS, CONUT ve PNI skorları ile hastaların demografik, klinik, laboratuvar parametreleri, endoskopik tanı, ÜGİS kanama prognostik skorları ve inflamatuvar parametreler arasında karşılaştırmalar yapılmıştır. Elde edilen verilerle istatistiksel analizler yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 110 erkek 93 kadın olmak üzere 203 hasta dahil edildi. Tüm hasta grubunun yaşları 18 ile 92 yıl arasında değişmekte olup, ortalama 64,2±17,1 yıldır. Çalışmamızda ÜGİS kanamalı hastaların %83,25'inde en az 1 komorbidite tespit edildi. Hastaların en sık kullandığı ilaç asetilsalisilik asit (%22,7) saptanmıştır. Çalışmamızda ortanca Nötrofil lenfosit oranı (NLO) 3.65 [0,49-26,66], ortanca monosit lenfosit oranı (MLO) 0.29 [0,05-1,66] olarak saptandı. Hastaların ortanca AIMS65 değeri 1 [0-3], ortanca Pre-Endoskopi Rockall skoru 3 [0-7], ortanca Full Rockall skoru 4 [1-9], ortanca Glasgow Blatchford skoru 11 [1-18], ortanca Horibe-Harbinger skoru 2 [0-3] olarak saptandı. Hastalara yapılan endoskopide 170'inde (%83,7) gastrit, 85'inde (%41,9) peptik ülser, 16'sında (%7,9) varis, 13'ünde (%6,4) tümör, 20'sinde (%9,9) polip, 25'inde (%12,3) diğer sebepler (anjiyodisplazi, Mallory-Weiss yırtığı, özofajit, divertikül ve Cameron ülseri vb) saptanmıştır. Hastaların 38'ine (%18,7) terapötik işlem yapıldığı saptanmıştır. Hastaların iç hastalıkları servisinde ortanca yatış süresi 5 [1-20] gündü. Hastaların ortanca NPS 2,99 ± 0,90, ortanca CONUT skoru 5,10 ± 1,87, ortanca PNI skoru 38,98 ± 6,46 olarak saptandı. Yaş ile NPS ve CONUT grupları arasında pozitif yönde, PNI grupları arasında negatif yönde anlamlı korelasyon saptandı (p<0,001). Komorbidite varlığı ile NPS ve CONUT puanı arasında pozitif yönde ve PNI ile negatif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır (p=0,001, p=0,019, p<0,001). Komorbidite varlığı ile NPS ve CONUT grupları arasında pozitif yönde ve PNI ile negatif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır (p=0,04, p=0,007, p<0,001). NPS ve CONUT puanları ile, ÜGİS kanama risk skorlarından AIMS65, Pre-endoskopi Rockall, Full Rockall, Glasgow Blatchford skorları arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır (p<0,05). PNI ile tüm risk skorları arasında negatif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır (p<0,001). Endoskopik tanılardan tümör varlığı ile NPS puanı ve gruplandırma dağılımı arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır (p=0,035, p=0,041). Varis varlığı ile CONUT puan ve gruplandırma dağılımı ile pozitif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır (p<0,001). Yatış süresi ile NPS (rₛ = +0.187; p = 0,007) ve CONUT (rₛ = +0.314; p <0,001) skorları arasında pozitif yönde, PNI (rₛ = –0.381; p <0,001) ile negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Tüm hasta grubunda mortalite oranı %6,4 olarak saptanmıştır. Mortalite gelişen hasta grubu ile AIMS65 skoru, Rockall skorları arasında anlamlı korelasyon vardır. Mortalite gelişen hasta grubu ile komorbidite varlığı arasında anlamlı korelasyon saptanmıştır. Mortalite gelişen hastalarda NPS puanı daha yüksek (p=0,03), PNI puanı daha düşük bulunmuştur (p<0,01). Sonuç: ÜGİS kanamalı hastalarda NPS, CONUT ve PNI ile yaş, komorbidite varlığı, ilaç kullanımı, laboratuvar parametreleri, inflamatuvar indeksler, risk skorlamaları, endoskopik tanılar, terapötik işlem ihtiyacı, yatış süresi ve mortalite gelişimi arasında anlamlı korelasyonlar tespit edilmiştir. Nütrisyonel durum ve inflamatuar süreçler, hastaların erken dönemde komplikasyon ve mortalite risklerinin değerlendirilmesinde klinik kararları destekleyebilir. Bulguların genellenebilirliği için kapsamlı, çok merkezli çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Controlling Nutritional Status, Naples prognostik skoru, Nütrisyonel değerlendirme, Prognostik Nütrisyon İndeksi, Risk skorları, Üst gastrointestinal sistem kanaması