Çocuklarda antiepileptik ilaçlara bağlı aşırı duyarlılık reaksiyonlarının sıklığı ve klinik bulguları: Prospektif çalışma
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN GÜVENİR
Danışman: Emine DİBEK MISIRLIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Antiepileptik ilaçlar (AEİ) çocukluk çağında ilaç aşırı duyarlılık reaksiyonlarına neden olabilmektedir. Yapılan çalışmalarda AEİ'ların hafif deri döküntüsünden, ciddi mortalite ve morbidite nedeni olan SJS, TEN, DRESS gibi ağır kutanöz reaksiyonlara kadar geniş klinik spektrumdaki aşırı duyarlılık reaksiyonlarına neden olabileceği bildirilmiştir. Bu çalışmada çocuklarda AEİ ilişki aşırı duyarlılık reaksiyonu sıklığı ve klinik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Metot: Çalışmamızda, Kasım 2015 ile Kasım 2016 tarihleri arasındaki 1 yıllık süreçte Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Nöroloji polikliniğinde, ilk defa antiepileptik ilaç başlanan hastaların tanısı, yaşı, cinsiyeti ve başlanan antiepileptik ilaç/ilaçlar kaydedildi. Bu hastaların izlemleri sırasında deri döküntüsü tespit edilenler çocuk alerji polikliniğinde değerlendirildi. Hastaların; adı-soyadı, yaşı, cinsiyeti, tanısı, eşlik eden hastalık/hastalıklar, kullandığı antiepileptik ilaç/ilaçlar, şüpheli bulunan antiepileptik ilaç, şüpheli antiepileptiğin başlanması/doz artımı ile semptomlar arası süre, eşlik eden sistemik semptomlar, fizik muayene, laboratuvar bulguları ve tanısal test sonuçları kaydedildi. Bulgular: Çalışmada ilk defa AEİ başlanan 570 hasta değerlendirildi. Hastaların yaşı ortanca (çeyrekler arası aralık=ÇAA): 8,86 (4,21-13,76) yıl olup, %55,8'i (318/570) erkek idi. En fazla kullanılan antiepileptikler arasında ilk sırada valproik asit (%42; n:285), ikinci sırada ise karbamazepin (%20,4; n:116) yer almaktaydı. Hastaların %5,4'ünde (n:31) AEİ alerjisi gelişti. Antiepileptik ilaç alerjisi olan hastaların %71'i (n:29) kutanöz ilaç reaksiyonu, %29'u (n:9) ise ağır kutanöz ilaç reaksiyonu idi. Hastaların %61,3'ünün (n:19) aromatik tipte antiepileptik ilaçlar kullandığı görüldü. Reaksiyon için şüpheli olduğu düşünülen antiepileptikler içinde ise ilk sırada (%45,2) karbamazepin, ikinci sırada (%22,6) fenobarbital yer almaktaydı. Ayrıca hastaların %71'i (n:22) tekli, %29'u ise (n:29) çoklu antiepileptik kullanıyordu. Şüpheli antiepileptiğin başlanması ile klinik bulguların ortaya çıkması arasındaki süre ortanca ÇAA: 20 (12-30) gün idi. Onam alınabilen 29 hastaya toplam 39 ilaç ile yama testi yapıldı. Yama testlerinin %43,5'i (n:17) pozitif iken, %56,4'ü (n:22) negatif idi. Çalışmada AEİ alerjisi gelişen ve gelişmeyen hastalar karşılaştırıldığında; 12 yaş altı olan, aromatik AEİ kullanan ve çoklu AEİ kullanan hastalarda daha fazla oranda AEİ alerjisi gelişti. Ancak regresyon analizi yapıldığında, aromatik AEİ kullanmanın, AEİ alerjisi riskini anlamlı derecede arttırdığı görüldü (p<0,001). Sonuç: Antiepileptik ilaçlara bağlı alerjik reaksiyonlar nadir görülmekle birlikte, yaşamı tehdit edebilen ağır kutanöz ilaç reaksiyonlarına neden olabildikleri için önem taşımaktadırlar. Özellikle 12 yaş altı, aromatik ve çoklu AEİ kullanan hastalar yakından izlenmelidir. Antiepileptik ilaç alerjisi gelişen hastalara alternatif ilaç seçerken, nispeten daha düşük alerjik reaksiyon riskine sahip aromatik olmayan antiepileptikler tercih edilmelidir.