Akut pankreatit geçirmiş hastaların biyokimyasal parametreleri ile abdominal BT sonuçlarının bir yıllık takip sonrası komplikasyon gelişimi açısından değerlendirilmesi

ATAY CAN KULA

Akut pankreatit geçirmiş hastaların biyokimyasal parametreleri ile abdominal BT sonuçlarının bir yıllık takip sonrası komplikasyon gelişimi açısından değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ATAY CAN KULA

Danışman: Süleyman AHBAB

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Akut pankreatit hastalığı toplumda oldukça sık gözükmekte olup, hafif bir tablodan şiddetli organ yetmezliğine kadar geniş bir aralıkta klinik duruma sebep olabilmektedir. Pankreatik steatoz ve hepatosteatoz oluşumunda obezite, insülin direnci gibi faktörlerin rol oynadığı ve son yıllarda oldukça tartışılan hastalıklardır. Obezite ve insülin direncinin etiyolojide ön planda olması, bu klinik tabloların modern toplumda oldukça fazla izlenmesini açıklamaktadır. Biz bu çalışmamızda akut pankreatit geçirmiş hastalarda, bir yıl sonrasında biyokimyasal parametreler ve abdominal Bilgisayarlı Tomografi (BT) sonuçları ışığında komplikasyon gelişimi açısından değerlendirmeyi amaçladık. Pankreatik steatoz ve hepatosteatoz tablosunun da komplikasyon gelişimine olan etkisini de alt başlık olarak inceledik. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışma kesitsel, retrospektif bir çalışmadır. İç Hastalıkları kliniğine 01/01/2016-01/01/2017 tarihleri arasında başvuran herhangi bir sebeple abdominal BT çekilen 18-94 yaş aralığında toplamda 192 hasta çalışmamıza dahil edilmiştir. 84 akut pankreatit geçiren hasta karşılığında 108 kontrol grubu hastası belirlenmiştir. Karaciğer sirozu, Son Dönem Böbrek Yetmezliği, Sepsis, Akut Batın tablosu, Nöropsikiyatrik hastalığı olanlar, gebe ve emzirme dönemindeki kadınlar çalışmamıza dahil edilmemiştir. Öncesinde akut pankreatit geçirmiş hastalar da çalışmamıza alınmamıştır. BT ölçümleri ve bakılan biyokimyasal parametreler çalışma grupları arasında değerlendirilmiştir. Abdominal BT atenüasyon ölçümleri retrospektif olarak incelenmiştir. İstatistiksel analiz için SPSS 16.0 for Windows programı kullanıldı. Tanımlayıcı istatistik olarak sürekli değişkenler ortalama ve standart sapma olarak, kategorik değişkenler ise yüzde olarak ifade edildi. Dağılımları Kolmogorow-Smirnow testi kullanılarak saptandı. İki grubun karşılaştırılmasında; normal dağılımdaki sayısal veriler Student T testi ile değerlendirildi; dağılımı normal olmayan sayısal verilerin karşılaştırılmasında ise Mann Withney U testi kullanıldı. İki sayısal veriyi karşılaştırmak için Pearson Spearman korelasyon testi kullanıldı. İstatistiksel olarak p<0,05 veya %95 güven aralığı anlamlı olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmamıza katılan hastaların 113'ü erkek, 79'u kadın olarak saptandı. Erkek hastaların yaş ortalaması 56,35±15,953 kadın hastaların yaş ortalaması 57,94± 17,407 izlenmiş olup, p değeri (<0.001) istatistiksel olarak anlamlı izlendi. HgA1c pankreatit geçirmeyenlerde 6,095±1,01, geçirenlerde ise 6,673±1,87 izlenmiş olup, p değeri (0,013) anlamlı bulunmuştur. 1 yıl sonra HgA1c değeri pankreatit geçirmeyenlerde 5,95±0,81 geçirenlerde ise 6,98±1,56 izlenmiş olup, istatistiksel olarak p değeri (<0,001) anlamlı görülmüştür. 1 yıl sonraki trigliserid değerleri incelendiğinde pankreatit geçirmeyenlerde 139,66±64,05 geçirenlerde ise 222,38±35,74 saptanmış olup, p değeri (0,003) istatistiksel açıdan anlamlıdır. Akut pankreatit geçirmiş hastaların 5 tanesinde tekrardan 1 yıl içinde akut pankreatit gelişirken, kontrol grubundaki hastalarda akut pankreatit gelişimi izlenmemiş olup, p değeri (0,015) istatistiksel açıdan anlamsız izlenmiştir. Hepatosteatoz varlığına göre akut pankreatit geçirmiş hastalarda 1 yıl sonra komplikasyon gelişimi istatistiksel açıdan anlamsız izlenmiştir. Sonuçlar: Akut pankreatit geçiren hastalarda kontrol grubuna göre mortalite, kardiyovasküler olay, malignite ve tekrardan akut pankreatit gelişimi açısından anlamlı bir fark saptanmadı. Akut pankreatit geçirmiş vakalardaki atak sırasında ve 1 yıl sonraki takiplerindeki trigliserid ve HgA1c yükseklikleri dikkat çekmektedir. Kontrol gurubundaki hastalar hepatosteatoz varlığına göre kendi içinde incelendiğinde de mortalite, kardiyovasküler olay, diyabet, malignite ve akut pankreatit gelişimi açısından istatistiksel olarak fark saptanmaması dikkat çekicidir. Hepatosteatoz ve pankreatik steatoz konularının yeni olması ve toplumda oldukça sık gözükmeleri nedeni ile bu konu hakkında daha geniş popülasyonlarda prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Akut pankreatit, Komplikasyon, Hepatosteatoz