Birinci basamağa başvuran hastaların geleneksel ve tamamlayıcı tıp yöntemleri konusundaki tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YEŞİM AVCI ATA
Danışman: Berrin TELATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Bu çalışma ile bireylerin kolay erişim nedeniyle çok sık başvurduğu ve hasta dağılımını toplum tabanlı olarak heterojen bir şekilde yansıtabilecek olan birinci basamak sağlık kuruluşuna başvuran bireylerin sosyodemografik ve klinik özellikleri ile GETAT kullanımıyla ilgili tutum ve davranışları arasındaki ilişkiyi araştımak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: 01.11.2023 ile 01.02.2024 tarih aralığında İstanbul ilinin Tuzla ilçesinde yer alan Hilmi Sonay Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 18-80 yaş arası başvuran kişilerin sosyodemografik özellikleri ve komoborditileri kaydedildli. Geleneksel ve tamamlayıcı tıp ile ilgili tutum ve davranışlarını ölçen soru formu ve Türkçe güvenilirlik ve geçerlilik çalışması yapılan geleneksel ve tamamlayıcı tıp tutum ölçeği (CACMAS) kullanılmıştır. Çalışmada veriler yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Normal dağılım gösteren iki niceliksel grup değerlendirilmesinde Student t-testi,; üç ve üzeri grup karşılaştırılırken Oneway Anova testi kullanıldı. Değişkenler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesinde Pearson korelasyon analizi ve Spearman's korelasyon analizi kullanıldı. Sonuçlar %95 güven aralığında ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak değerlendirildi.. Bulgular: Katılımcıların %33,1'i GETAT yöntemleri hakkında bilgisi olduğunu düşünmektedir. En çok bilinen GETAT yöntemi kupa uygulaması iken (%51) onu sülük tedavisi(%47,4), akupunktur (%47) ve Fitoterapi(%47) izlemektedir. En az bilinen Getat yöntemi proloterapidir. Katılımcıların %43'ü GETAT yöntemi kullanmaktadır. En çok uygulanan GETAT yöntemi Fitoterapi iken (%17,9) en az uygulanan mezoterapidir.(%0,4). Katılımcıların %57'si kullandığı GETAT yönteminden sonra herhangi bir sorun yaşamış olup kullanıcıların %18,3'ü GETAT yöntemleri uygularken doktoruna bilgi vermiştir. GETAT hakkında bilgi edinme kaynağı çoğunlukla internet ve sosyal medya olarak tespit edilmiştir. (%42,2) GETAT yöntemi kullananların %67'si başkalarına da önermektedir. GETAT yöntemleri çoğunlukla(%23,5) mevcut tedaviye destek amacıyla ve modern tıp yöntemlerinden sonra (%27,1) tercih edilmiştir. Katılımcıların çoğunluğu (%60,7) GETAT tedavilerini sağlık kuruluşu olmayan yerde uygulatmıştır. GETAT yöntemi kullananların %45.2'si kronik hastalığı olan bireylerdir. Çoğunlukla yan etkisinin az olacağı inancıyla seçilen(%31,9) GETAT yöntemlerinden kullananların çoğu (%66,7) memnun kalmıştır. Sonuç: Kronik hastalığı olan ve GETAT kullanan yakını olanlar, sürekli ilaç kullanan kişiler, GETAT yöntemlerini başkalarına öneren, GETAT yöntemi kullanan ve düşük orta gelir seviyesine sahip olan katılımcılar geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarına daha olumlu tutum sergilemektedir. Katılımcıların yarıya yakını GETAT yöntemi kullanmaktadır ve kullananların çoğu bu yöntemlerden fayda gördüğünü ifade etmektedir. En sık kullanılan GETAT yöntemi fitoterapidir. Katılımcıların GETAT yöntemleri hakkında olumlu tutum gösterdiği bulunmuştur. GETAT kullanım oranı yüksek olmasına rağmen bu konuda bilgi sahibi kişiler azdır. En yaygın bilgi edinme kaynağının internet ve sosyal medya olduğu göz önüne alındığında; kolay erişilebilir olması nedeniyle başta aile sağlığı merkezinde görev alanlar olmak üzere sağlık çalışanları aracılığıyla toplumun bilgilendirilmesi, medyanın etkili kullanımı ve eğitici yayınlar yapılması bilinçsiz GETAT kullanımını önleyebilir. Anahtar kelimeler: Tamamlayıcı tıp, geleneksel tıp, aile hekimliği, aile sağlığı.