Acil serviste periferal yoldan noradrenalin kullanımına bağlı lokal komplikasyonların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KOCAELİ ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA KEMAL KARASU
Danışman: Hüseyin Cahit HALHALLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Acil serviste hemodinamik instabilite gelişen hastalarda noradrenalin, en sık tercih edilen vazopressör ajanlardan biridir. Geleneksel yaklaşım, bu ajanın santral venöz kateter (SVK) ile uygulanması yönünde olsa da, SVK açılmasının zaman alması ve invaziv girişime bağlı komplikasyon risklerinin artması gibi nedenlerle periferik venöz yol (PVY) kullanımı ön plana çıkmıştır. Ancak PVY ile vazopressör kullanımı, ekstravazasyon ve lokal doku hasarı gibi komplikasyonlar açısından risk oluşturmaktadır. Bu çalışmada, periferik yoldan noradrenalin infüzyonu yapılan hastalarda lokal komplikasyonların sıklığının ve bu komplikasyonlara etki eden faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Prospektif olarak planlanan bu çalışmada, Mayıs 2024 – Nisan 2025 tarihleri arasında Kocaeli Şehir Hastanesi Acil Servisi'nde periferal yoldan noradrenalin infüzyonu alan ve araştırma kriterlerine uygun olan hastalar dahil edilmiştir. Hastalara klinisyen kararı ile vazopressör ajan başlanmış olup, başlangıç dozu ve ilaç hzırlama ve uygulama sürecine müdahele edilmemiştir. Hastalara ait demografik veriler, komorbiditeler, klinik özellikler, vital parametreler, periferik venöz yol özellikleri (lokasyon, kateter boyutu), noradrenalin dozaj bilgileri ve gelişen komplikasyonlar prospektif olarak kaydedilmiştir. APACHE II skoru tüm hastalar için hesaplanmıştır. Komplikasyonlar ekstravazasyon, selülit, doku nekrozu, tromboflebit ve ekstremite iskemisi olarak tanımlanmıştır. Çalışmada, primer sonlanım olarak periferal yoldan verilen noradrenaline bağlı gelişen komplikasyonların insidansının belirlenmesi amaçlanmıştır. Sekonder sonlanım olarak hastalara ait demografik veriler, komorbiditeler, klinik özellikler, vital parametreler, periferik venöz yol özellikleri (lokasyon, kateter boyutu), noradrenalin dozajlaması ve APACHE II skorunun komplikasyonlar üzerine etkisi araştırılmıştır. Bulgular: Çalışma kapsamında 278 hasta çalışmaya alındı. Bu hastalardan 56 tanesi uygun koşulları sağlamadığından çalışmadan dışlandı. Çalışmaya dahil edilen 222 hastanın %50,5'i kadın, ortanca yaşı 75 (IQR: 64-82) yıl ve ortanca vücut ağırlığı 70 (IQR: 65-80) kg idi. En sık görülen komorbidite hipertansiyon (%57,2) olarak saptandı. Septik şok en sık noradrenalin kullanım endikasyonu olup (%53,2), bunu hipovolemik (%17,6) ve kardiyojenik şok (%16,7) izledi. En sık kullanılan damar yolu lokasyonu antekübital fossa (%49,1), en çok tercih edilen kateter boyutu ise 20G (%70,7) idi. Noradrenalin başlangıç dozu ortalama 0,8 mcg/h, maksimum doz ortancası 1,2 mcg/h ve median infüzyon süresi 8,5 saat olarak bulundu. Toplam 6 hastada (%2,7; %95 GA: %1,0-%5,8) komplikasyon gelişti. Komplikasyonların %83,3'ü ekstravazasyon, %16,7'si selülit idi. Tüm vakalar konservatif yöntemlerle başarılı şekilde tedavi edildi, cerrahi girişim ve majör doku hasarı gelişmedi. İstatistiksel analizde, komplikasyon gelişen hastalarda APACHE II skorunun anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlendi (p=0,007). Diğer demografik ve klinik parametrelerle komplikasyon arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları, uygun hasta ve damar yolu seçimi ile etkili takip sağlandığında periferik yoldan noradrenalin infüzyonunun güvenli bir yöntem olabileceğini göstermektedir. Özellikle antekübital fossa en güvenilir damar yolu lokasyonu olarak öne çıkmıştır. APACHE II skoru yüksek ve uzun süreli vazopressör gereksinimi beklenen hastalarda santral damar yolu tercihi göz önünde bulundurulmalıdır. Daha geniş vaka serileri ile yapılacak çalışmaların, bu konuda daha doğru ve genellenebilir sonuçlar sağlayacağı unutulmamalıdır. Anahtar Kelimeler: Noradrenalin, Periferik Venöz Kateter, Selülit, Ekstravazasyon, Acil Servis, APACHE II Skoru