Opere evre I-II-III kolon kanserli hastalarda prognostik faktörlerin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR BOZYAKA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN ALPAY
Danışman: Olçun Ümit ÜNAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Çalışmamızda; opere olmuş olan evre I-II-III kolon kanser hastalarında küratif cerrahi sonrası hastalıksız ve genel sağkalımda katkısı olan prognostik faktörleri araştırmayı ve hastalarda adjuvan kemoterapi alıp almamanın sağ kalıma etkisini incelemeyi amaçladık. Material ve Metodlar: T.C. Sağlik Bakanlığı İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Kliniğinin takibindeki opere edilmiş evre I-II-III kolon kanserli hastaların klinikopatolojik verileri retrospektif olarak incelendi. Tanı sırasında evre IV kolon kanserli ve rektum kanserli (anüsün en az 15cm üstüne kadar olan lezyonlar) hastalar çalışmaya dahil edilmedi. 2010 Ocak – 2018 Ocak arasında takip edilmiş olan opere edilmiş evre I-II-III kolon kanserli 276 hastanın dosya kayıtları incelendi. 202 hastanın dosyası değerlendirilebilir bulundu. Bunların içinden evre I olarak değerlendirilen 16 hasta, evre II olarak değerlendirilen 72 hasta ve evre III olarak değerlendirilen 114 hastanın dosya verileri incelendi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, aile öyküsü, diyabet varlığı, sigara kullanımı, performans durumu, tanı tarihi, tanı süresi, başvuru sırasında obstrüksiyon ve/veya perforasyon varlığı, preoperatif CEA (Carcinoembriyonic Antigen) düzeyi, preoperatif CA19-9 düzeyi, preoperatif nötrofil lenfosit oranı (NLO), hastalık evresi, tümör invazyon derecesi (T), çıkarılan lenf nodu sayısı, çıkarılan lenf nodu tutulum yeri, metastatik olan tutulan lenf nodu sayısı, tümörün histopatolojik tipi, tümörün histolojik derecesi, mikrosatellit instabilitesi (MSI), perinöral invazyon varlığı, perivasküler invazyon varlığı, lenfatik invazyon varlığı, genetik mutasyon durumu, tümörün lokalizasyonu, cerrahi sınırda tümör varlığı, nüks tarihi, nüks tipi, nüksün geliştiği organlar ve adjuvan kemoterapi alıp almadıkları irdelendi. Kemoterapi alan hastaların aldıkları kemoterapi tipi ayrıca kaydedildi. Sağkalıma etki eden bu prognostik faktörler tek değişkenli ünivariant analizle incelenip anlamlı çıkan prognostik faktörler çok değişkenli multivariant analizle incelenerek sağ kalıma etkileri belirlendi. Çalışmamızda ayrıca; evre I-II-III opere edilmiş kolon kanserli hastalarda adjuvan kemoterapi alıp almamanın sağ kalım üzerindeki etkisi incelendi. Bulgular: Hastalıksız sağkalım üzerine etkili faktörler değerlendirildiğinde tek değişkenli analizde hastanın performans durumu (PD) (p<0,001), nodal invazyon düzeyi (N evre) (p<0,001), histolojik derecesi (p<0,001), lenfatik invazyon varlığı (p=0,021), perforasyon varlığı (p=0,002), adjuvan kemoterapi kullanımı (p=0,001) ve adjuvan kemoterapi rejimi çeşidi (p=0,005) prognozu etkilerken, çok değişkenli analizde lenfatik invazyon varlığı (p=0,001), perforasyon varlığı (p=0,001), histolojik derecesi (p<0,001) ve adjuvan kemoterapi kullanımı (p<0,001) çalışmamızda bağımsız prognostik faktörler olarak kabul edildi. Performans durumu (PD) (p<0,001), nodal invazyon düzeyi (N evre) (p<0,001), histolojik derecesi (p<0,001), lenfatik invazyon varlığı (p=0,019), perforasyon varlığı (p=0,001), adjuvan kemoterapi kullanımı (p=0,001) ve adjuvan kemoterapi rejimi çeşidi (p=0,006) genel sağkalım ile ilişkili bulundu. Evre I-II-III opere edilmiş kolon kanserli hastalarda adjuvan kemoterapi tedavisinin sağ kalıma olumlu etkisinin olduğu istatistiksel olarak hem tek değişkenli univariant (p=0,001) hem de çok değişkenli multivariant cox regresyon analizlerinde (p<0,001) saptandı. Çapraz tablolamalar yapılarak adjuvan kemoterapi tedavisi kullanımının; genetik mutasyonu olanlarda olumlu olduğu (p=0,049), nodal invazyon derecesi arttıkça olumlu olduğu (p<0,001), tümöral invazyon derecesi arttıkça olumlu olduğu (p<0,001), performans durumu kötüleştikçe olumlu olduğu (p=0,003), hastalık evresi arttıkça olumlu olduğu (p<0,001) ve lenfatik invazyonu olanlarda olumlu olduğu (p=0,008) istatistiksel olarak da anlamlı saptandı. Sonuç: Evre I-II-III opere edilmiş kolon kanserli hastalarda adjuvan kemoterapi tedavisinin sağ kalıma olumlu etkisinin olduğu gösterilmekle birlikte; lenfatik invazyon varlığı, perforasyon varlığı, histolojik derece ve adjuvan kemoterapi kullanımı çalışmamızdaki bağımsız prognostik faktörler olarak değerlendirilmiş olup cerrahi sonrası tedavi ve takip planlanan bu hastalarda bu prognostik faktörlerin akılda tutulup göz önünde bulundurulmasının hastaların sağkalımı üzerindeki başarı şansını arttıracağına inanıyoruz.