Gastrointestinal semptomları olan otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda düşük fodmap diyeti ve probiyotiklerin gastrointestinal semptomlar, davranış problemleri ve mikrobiyota üzerine etkileri

PINAR POLAT

Gastrointestinal semptomları olan otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda düşük fodmap diyeti ve probiyotiklerin gastrointestinal semptomlar, davranış problemleri ve mikrobiyota üzerine etkileri

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: PINAR POLAT

Danışman: Özlem AYTEKİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Otizm Spektrum Bozukluğunda (OSB) sıkça görülen gastrointestinal (Gİ) semptomlar ve disbiyozis davranış problemleri ile ilişkilidir. Bu çalışmada düşük FODMAP diyeti ve probiyotiklerin, OSBli çocuklarda Gİ semptomlar, mikrobiyota kompozisyonu ve davranış problemleri üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 6-12 yaş arası, Gİ semptomları olan OSBli 16 çocuk dahil edilerek randomize olarak eşit iki gruba ayrılmıştır. Gruplardan birine 4 hafta boyunca 4 suş içeren probiyotik takviye uygulanırken, diğer gruba bu takviye ile düşük FODMAP diyeti uygulanmıştır. Gastrointestinal semptomlar Pediatrik Gastrointestinal Semptomlar Anketi, Roma III Versiyonu (PGSA-RIII) ve Bristol Dışkı Skalası (BDS) ile, davranış problemleri Sorun Davranış Kontrol Listesi (SDKL) ile, besin alımları besin tüketim kaydı ve FODMAP kaynaklı besin tüketim sıklığı anketi ile, mikrobiyota 16S rRNA dizileme ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Her iki grupta Gİ bulgularda ve irritabilite, letarji, stereotipi ve hiperaktivite davranışlarında anlamlı iyileşmeler (p<0,05) görülmüştür. Düşük FODMAP diyeti ve probiyotik uygulanan grupta Bacteroidetes, Bacteroidia, Bacteroidales, Bacteroidaceae, Bacteroides, Rikenellaceae, Alistipes, Alistipes indistinctus ve Alistipes onderdonkii bakterileri artarken; Dorea ve Lactobacillus bakterileri azalmıştır (p<0,05). Probiyotik uygulanan grupta ise Alistipes onderdonkii, Barnesiella, Barnesiella intestinihominis bakterileri artarken, Veillonella, Veillonella dispar, Clostridium hathewayi ve Weissella bakterileri azalmıştır (p<0,05). Bacteroidaceae ailesi ile irritabilite arasında negatif yönde orta düzeyde (r:-0,516; p:0,041); Streptococcus cinsi ve Streptococcaceae ailesi ile stereotipi arasında negatif yönde çok güçlü düzeyde (sırasıyla r:-0,910; r:-0,896; p:0,000) korelasyon bulunmuştur. Sonuç: Düşük FODMAP diyeti ile kombinlenen veya tek başına uygulanan probiyotik takviye müdahalelerinde mikrobiyota farklı kompozisyonlarda değişim göstermekle beraber her iki grupta da Gİ semptomlarda ve davranış problemlerinde iyileşme görülmüştür.