Fibromiyalji etiyopatogenezinde tiyol-disülfit dengesinin rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA ŞAHİNGÖZ
Danışman: Barış NACIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Fibromiyalji sendromu (FMS); yaygın vücut ağrısı, yorgunluk, uyku bozukluğu, bilişsel bozukluk ve anksiyete ile karakterize etiyolojisi tam olarak bilinmeyen bir klinik tablodur. Etiyopatogenezde santral ve periferik birçok faktör sorumlu tutulmaktadır. Son yıllarda oksidatif stresin de etiyopatogenezde rolü olduğu düşünülmektedir. Biz oksidatif stresin bir göstergesi olan tiyol-disülfit dengesinin fibromiyalji etiyopatogenezindeki rolünü araştırmayı amaçladık. Gereç ve yöntem: Çalışmaya 61'i yeni tanı alan ve 37'si mevcut tedavisine devam eden olmak üzere 98 kadın fibromiyalji hastası ile 82 kişilik kontrol grubu dahil edilmiştir. Gruplar fibromiyalji etki anketi, ağrı için görsel analog skala, Pittsburgh uyku kalite indeksi, yorgunluk şiddet ölçeği, kısa form-36 (SF-36), hassas nokta sayısı, Beck anksiyete ölçeği ve Beck depresyon ölçeği ile değerlendirilmiştir. Oksidatif dengeyi tayin etmek için ise tiyol-disülfit dengesi Erel ve Neşelioğlu'nun geliştirdiği yeni otomatik ölçüm yöntemiyle incelenmiştir. Native tiyol, total tiyol, disülfit, disülfit/native tiyol, disülfit/total tiyol ve native tiyol/total tiyol oranları ölçülmüştür. Bulgular: Native tiyol düzeyi FMS grubunda 394,43 ± 52,43 µmol/L, kontrol grubunda 418,12 ± 49,95 µmol/L (p=0,002); total tiyol düzeyi FMS grubunda 429,55 (83,5) µmol/L, kontrol grubunda 440,95 (58,7) µmol/L (p=0,052); disfülfit düzeyi FMS grubunda 17,5 (9,8) µmol/L, kontrol grubunda 14,8 (10,3) µmol/L (p=0,002) olarak ölçülmüştür. Disülfit/native tiyol (p<0,001) ve disülfit/total tiyol oranı (p<0,001) FMS grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek iken; native tiyol/total tiyol oranı (p<0,001) FMS grubunda istatistiksel olarak düşük düzeyde bulunmuştur. Native tiyol düzeyi (p=0,008) yeni tanı alan hastalarda 384,2 (76,7) µmol/L, tedavi alan hastalarda 387,6 (65,05) µmol/L, kontrol grubunda 416,55 (63,4) µmol/L; disülfit düzeyi yeni tanı alan hastalarda 17,2 (7,5) µmol/L, tedavi altında olan hastalarda 18,3 (14,55) µmol/L, kontrol grubunda 14,8 (10,3) µmol/L olarak ölçüldü. Tiyol-disülfit dengesinde native tiyol değerleri tedavi altında olan hastalarda hafif bir şekilde kontrol grubuna yaklaşmasına rağmen disülfit yönünde bir düzelme görülmedi. Hatta disülfit/native tiyol oranları incelendiğinde hem yeni tanı alan hem de tedavi altındaki hastalarda dengenin disülfit yönünde kaldığı xiii görüldü. Hassas nokta sayısı (sırasıyla p=0,02, r=-0,241; p=0,039, r=-0,213; p=0,039, r=-0,213; p=0,039, r=0,213), SF-36 ağrı alt ölçeği (sırasıyla p=0,032, r=0,216, p=0,041, r=0,206, p=0,042, r=0,206, p=0,041, r=-0,207) ve Beck anksiyete ölçeği sonuçları (sırasıyla p=0,009, r=-0,216, p=0,027, r=-0,225, p=0,026, r=-0,225, p=0,026, r=0,225) ile disülfit seviyesi, disülfit/native tiyol, disülfit/total tiyol, native tiyol/total tiyol oranları arasında istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon izlenmiştir. Sonuç: FMS hastalarında oksidatif stres varlığını düşündürecek şekilde tiyol-disülfit dengesinin disülfit yönüne kayması ve klinik parametrelerle tiyol-disülfit dengesi bileşenleri arasında saptanan korelasyon FMS etiyopatogenezinde tiyol-disülfit dengesinin rolü olduğunu düşündürmüştür. Tiyol-disülfit dengesinde native tiyol değerinin tedavi altında olan hastalarda hafif bir şekilde kontrol grubuna yaklaşması; bize klinik düzelme ile arasında ilişki olabileceğini düşündürmüştür. Disülfit yönünde bir düzelme görülmemesi, hatta disülfit/native tiyol oranı değerlendirildiğinde hem yeni tanı alan hem de tedavi altındaki hastalarda dengenin disülfit yönünde kalması ise disülfit düzeylerinde ilaç kullanımının etkili olup olmadığı sorusunu akla getirmiştir. Anahtar kelimeler: Fibromiyalji, tiyol, disülfit, oksidatif stres