Erişkin hastaların periyodik sağlık muayeneleri ile ilgili bilgi düzeyinin sorgulanması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERİH GÜNEŞ KURTOĞLU
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Aile hekimlerinin en önemli görevlerinden biri koruyucu hekimliktir. Hastalıklar ortaya çıkmadan önlem alabilmek, hastalıkları tedavi etmekten daha etkin ve kolaydır. Özellikle kronik hastalıkların tespiti ve önlenmesi, önceden yapılan izlemlerle mümkün olup aile hekimlerinin hastaları gerekli noktada uyarması bu konuda fayda sağlamaktadır. Bu çalışmada kronik hastalıkların daha sık görüldüğü erişkin yaş grubunun periyodik sağlık muayeneleri ile ilgili bilgi düzeyi incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Prospektif, tek merkezli, gözlemsel tanımlayıcı olarak yapıldı. SBÜ Haseki SUAM Bağcılar E-ASM'mize kayıtlı 2422 erişkin hasta arasından Temmuz 2018 – Ocak 2019 tarihleri arasında merkezimize başvuran 18 yaş ve üzeri kişiler dâhil edildi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Bağcılar Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 18 yaş ve üzeri kişilerin sosyodemografik özellikleri ve Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aile Hekimliği Uygulamasında Önerilen Periyodik Sağlık Muayeneleri ve Tarama Testleri rehberine dayanılarak oluşturulan anket formları yüzyüze görüşülerek dolduruldu. Veriler SPSS 15.0 programında analiz edildi. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan 18-65 yaş arası katılımcılar 330 kişi olup %71,5'i (n:236) kadın, %28,5'i (n:94) erkekti. Yaş ortalamaları 38,0±12,3 (minimum: 18, maksimum: 64) idi. %16,7'si (n:55) haftada bir, %51,8'i (n:171) ayda bir, %24,8'i (n:8) yılda bir aile hekimine gidiyordu. %6,7'si (n:22) aile hekimine hiç gitmemişti. Sigara içme oranı %25,8 (n:85), alkol kullanma oranı %3,9 (n:13) idi. Erkeklerin sigara ve alkol kullanım oranı kadınlara göre yüksekti. Eğitim düzeyi ortaokul lise olanlarda sigara kullanım oranı, lise üniversite olanlarda alkol kullanım oranı yüksekti. Okula gitmeyenlerin BMI ortalaması ortaokul, lise, üniversite mezunlarına göre, ilkokul mezunlarının üniversite mezunlarına göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p<0,001). %33,9'u (n:112) kronik hastalığa sahipti. Kronik hastalıklar arasında en sık görülen %8,8 (n:29) hipertansiyondu. PSM ile ilgili bilgilendirme için en etkili yöntem %60,3 (n:199) ile doktor ve diğer sağlık personelleri bulundu. Televizyon ve kamu spotları %37,0 (n:123) ile ikinci sırada yer aldı. Doğru soru sayısı Ort.±SD 5,5±4,6 idi. Aile hekimine hiç gitmeyenlerin televizyon ve kamu spotlarını etkin bulma oranı, gidenlerin doktor ve diğer sağlık personellerini etkin bulma oranları yüksekti. Doğru soru sayısı eğitim düzeyi ile pozitif yönde ilişkili bulundu (p<0,001). Doktor ve diğer sağlık personelinden bilgi alanların doğru yanıt ortalaması televizyon ve kamu spotlarından bilgi alanlara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,008). 65 yaş ve üzeri katılımcılar 140 kişi olup %58,6'sı (n:82) kadın, %41,4'ü (n:58) erkekti. Yaş ortalamaları 72,7±6,1 (minimum: 65, maksimum: 102) idi. %27,9 'u (n:39) haftada bir, %55,7'si (n:78) ayda bir, %12,9'u (n:18) yılda bir aile hekimine gidiyordu. %3,6'sı (n:5) aile hekimine hiç gitmemişti. Sigara içme oranı %10,7 (n:15), alkol kullanma oranı %1,4 (n:2) bulundu. Erkek cinsiyette sigara kullanım oranı kadınlara göre yüksekti (p<0,001). %56,4'ü (n:79) kronik hastalığa sahipti. Kronik hastalıklar içerisinde en sık görülen %57,1 (n:80) hipertansiyondu. PSM ile ilgili bilgilendirme için en etkili yöntem %51,4 (n:72) ile televizyon ve kamu spotları bulundu. Doktor ve diğer sağlık personelleri %48,6 (n:68) ile ikinci sırada yer aldı. Doğru soru sayısı Ort.±SD 3,8±1,8 idi. Aile hekimine hiç gitmeyenlerin televizyon ve kamu spotlarını etkin bulma oranı, gidenlerin doktor ve diğer sağlık personellerini etkin bulma oranları yüksekti. (p=0,041). Doğru soru sayısı eğitim düzeyi ile pozitif yönde anlamlı bulundu (p=0,019). Bilgilendirme seçeneklerinde sorulara verilen doğru yanıt ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,991). 18 yaş ve üzeri gebe katılımcılar 30 kişi olup yaş ortalamaları 28,0±6,9 (minimum: 18, maksimum: 45) idi. %86,7'si (n:26) ayda bir, %6,7'si (n:2) yılda bir aile hekimine gidiyordu. %6,7'si (n:2) aile hekimine hiç gitmemişti. Sigara içme oranı %6,7 (n:2) idi. Alkol kullanan kimse yoktu. Eğitim düzeyi gruplarının BMI ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p=0,666). Aile hekimine gitme sıklığı gruplarında periyodik sağlık muayeneleri ile ilgili bilgilendirilme için etkin bulunan yöntem oranlarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,132). PSM ile ilgili bilgilendirme için en etkili yöntem %73,3 (n:22) ile doktor ve diğer sağlık personelleri bulundu. Televizyon ve kamu spotları %20 (n:6) ile ikinci sırada yer aldı. Doğru soru sayısı Ort.±SD 7,3±5,4 idi. Doğru soru sayısı yaş ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkili saptanmadı (p=0,991). Doğru soru sayısı eğitim düzeyi ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkili saptanmadı (p=0,759). Bilgilendirme seçeneklerinde sorulara verilen doğru yanıt ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=1,000). Sonuç: Çalışmamızın sonucunda PSM ile ilgili toplumun yeterince bilgi sahibi olmadığı görüldü. Hasta olmayan kesimi de sıklıkla görebilen aile hekimlerinin daha çok bilgilendirilmesi ve toplumun aile hekimleri aracılığıyla aydınlatılması gerekir. Anahtar Kelimeler: Periyodik sağlık muayeneleri, aile hekimliği, bilgi düzeyi