Derin sedasyon altında endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERCP) uygulanan hastalarda desatürasyonun erken öngörüsünde oksijen rezerv indeksi (ORİ)'nin kullanımı

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEREN KAÇAN

Danışman: Hülya BAŞAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve amaç: American Society of Anesthesiologists'in belirlediği temel anestezi monitörizasyonu standartlarına göre anestezi altında oksijenasyon durumu pulse oksimetre ile ölçülmektedir. Ancak pulse oksimetre, normoksi ve hiperoksi sırasında yapılan oksijenasyon takibinde sınırlılıklara sahiptir. Özellikle SpO₂ değeri %97'nin üzerindeyken, PaO₂ normoksik aralıktan şiddetli hiperoksiye kadar değişkenlik gösterebilir. ORİ, hastanın oksijenasyon durumunu sürekli ve noninvaziv olarak değerlendiren bir parametredir ve PaO₂ 100-200 mmHg aralığındayken oksijenasyonu izlemek için üretilmiştir. Çalışmalarda, ORİ'nin SpO₂'de belirgin bir değişiklik meydana gelmeden desatürasyon için erken uyarı verebileceği bildirilmiştir. Ancak ERCP prosedürlerinde bu etkinliğine yönelik kapsamlı bir inceleme bulunmamaktadır. Bu çalışmada, derin sedasyon altında ERCP uygulanan hastalarda ORİ monitörizasyonunun hastalarda gelişebilecek desatürasyon erken öngörüsünde kullanılabilirliği araştırılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu prospektif gözlemsel çalışmaya elektif olarak ERCP yapılan 93 hasta alındı. Rutin monitörizasyona ek olarak hastaların kan basıncı ölçülmeyen taraftaki işaret parmağına ORİ probu takıldı. ORİ değerleri preoksijenasyon öncesi, sonrası, sedasyonun başlangıcından 1 dakika sonra ve işlem süresince beş dakikada bir kaydedildi. Sedasyon propofol ile sağlanıp sedasyon derinliği monitörize edildi. ORİ alarmından sonra, ORİ alarmı ile SpO2 değerinin düşmeye başlaması (SpO2 deki %2 düşme) arasındaki geçen süre kaydedildi. Bulgular: Hastaların 85'inde ORİ düşüşü gözlenirken, 8'inde ORİ düşüşü olmamıştır. ERCP işlemi boyunca 46 hastada bir defa, 28 hastada iki defa, 11 hastada ise üç defa ORİ düşüşü olmuştur. Birinci ORİ düşüş zamanı 2 (1-13) dk, ikinci ORİ düşüşü 8 (2-21) dk, üçüncü ORİ düşüş zamanı 17 (5-30) dk'da olmuştur. Birinci ORİ düştükten median 25 sn, ikinci ORİ düştükten median 18 sn, üçüncü ORİ düştükten median 12 sn sonra oksijen satürasyonunun düşmeye başladığı gözlemlenmiştir ve anlamlı bulunmuştur(p=0,005). Desaturasyon gelişen hastaların tamamında ORİ düşüşü SpO2 düşüşünden önce gözlemlenmiştir. ORİ düşüşünün SpO2 düşüşünü öngörmedeki sensitivitesi 98.1% spesifitesi 24.1% olarak bulunmuştur. Sonuç: Derin sedasyon altında ERCP yapılan hastalarda, oksijen satürasyonu düşüşünün pulse oksimetreye yansımadan önce ORİ seviyesinde anlamlı azalma olduğu görülmüş olup, desatürasyonun erken öngörüsünde ORİ'nin faydalı olabileceği kanaatine varılmıştır.