Hiponatremi tedavisinde tolvaptanın etkinlik ve yan etki profilinin değerlendirilmesi

MÜBERRA KAPLAN ÇAYIR

Hiponatremi tedavisinde tolvaptanın etkinlik ve yan etki profilinin değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜBERRA KAPLAN ÇAYIR

Danışman: Seyit UYAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Hiponatremi klinikte en sık karşılaştığımız elektrolit bozukluğudur ve vazopressin reseptör antagonisti olan tolvaptan hipervolemik ve övolemik hiponatremi tedavisinde son zamanlarda kullanıma giren etkili bir ajandır. Tolvaptan bu amaçla ülkemizde de kullanılmaktadır. Bu grup ilaçlar güvenli olmalarına rağmen, 2013 yılında Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tolvaptanın uzun süre kullanılmaması ve karaciğer hastalığı olanlarda dikkatli olunması gerektiği ile ilgili güvenlik uyarısı yayımlamıştır. Çalışmamız hiponatremi tedavisinde tolvaptanın etkinliği ve karaciğer fonksiyon testleri (KCFT) üzerine etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları ve bağlı yan dal kliniklerinde, son 5 yıl içerisinde şiddetli hiponatremi tanısı ile yatırılan hipervolemik ve övolemik hastalar dahil edildi. Hastaların tıbbi kayıtları retrospektif olarak tarandı ve geliş şikayetleri, fizik muayene bulguları ve laboratuvar bulguları kayıt edildi. Hipertonik ve tolvaptan alan hasta grupları arasında sodyum düzelme hızları karşılaştırıldı. Bununla birlikte tolvaptan verilen hastalar yan etki açısından yatış karaciğer fonksiyon testlerine göre KCFT yüksek ve normal olarak sınıflandırıldı. Bu iki grupta takip eden 4. ve 7. günlerde KCFT yükselmesi görülüp görülmediği ve gruplar arası farklılık olup olmadığı incelendi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam 236 hastanın ortanca yaş değeri 74 (65-82) yıl, ortanca yatış süresi 9 (7-11) gündü. Katılımcıların %53,4'ü kadındı. Başvuru şikayetleri sıklık sırası ile; halsizlik (%39,8), bulantı (%34,7), letarji (%16,5), nefes darlığı (%13,6), ödem (%7,2), baş dönmesi (%6,8), baş ağrısı (%5,1), nöbet (%3,0) idi. Hastaların %30,5'inde hipervolemik, %69,5'inde övolemik hiponatremi vardı. Tedavi olarak tolvaptan ve %3'lük hipertonik verilen hasta sayısı eşit alındı. Hastalarda ortanca sodyum değeri 117 (112-120) mEq/L idi. Tolvaptan grubundakilerin %47,5'inde hipervolemik, %52,5'inde övolemik hiponatremi var iken %3'lük hipertonik tedavi grubundakilerin %13,6'sında hipervolemik, %86,4'ünde övolemik hiponatremi vardı. Laboratuvar bulgularındaki zamanla değişim tedavi gruplarına göre analiz edildiğinde 1. gün ve 7. gün sodyum değeri tolvaptan grubunda anlamlı olarak daha yüksekti. Tolvaptan tedavisi alan hastaların 61'inin (%52) KCFT değerleri normal iken 57'sinin (%48) KCFT değerleri yüksekti. KCFT değerleri normal olan hastalarda Aspartat Aminotransferaz (AST), Alanin Aminotransferaz (ALT) ve total bilirubin değerlerinin zamanla değişimi analiz edildiğinde AST ve ALT değerlerindeki değişimin anlamlı olduğu, ancak yükselme olmadığı, total bilirubin değerindeki değişimin ise benzer olduğu, KCFT değerleri yüksek olan hastalarda AST, ALT ve total bilirubin değerlerinin zamanla değişimi analiz edildiğinde ise AST ve total bilirubin değerlerindeki değişimin anlamlı olduğu, ancak düşüş olduğu ve ALT değerindeki değişimin ise benzer olduğu anlaşıldı. Sonuç: Çalışmada tolvaptanın hiponatremi tedavisinde sodyumu düzeltmede etkin olduğu ve kısa süreli ve düşük dozlarda yan etki açısından güvenli olduğu izlendi. Anahtar kelimeler: Hiponatremi, tolvaptan, etkinlik, yan etki profili