Ambule olabilen hemiplejik hastalarda, 25 hidroksi vitamin d3 değerlerinin osteoporoz ve kırık riski (frax) ile ilişkisi ve her iki taraf kalça frax skorlarının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET EMİN AYDIN
Danışman: Berna ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnme sonrası hastalarda hemiplejik ve normal taraf alt ekstremitelerde kalça kırığı riski farkını FRAX algoritmasını kullanarak ortaya koymaya çalışmak, bu riskin ve inmeden sonra geçirilmiş kırık öyküsü varlığının serum 25 hidroksi vitamin D3 değerleri ile ilişkisi olup olmadığını saptamaya çalışmaktır. Gereç ve Yöntem: İstanbul Fizik Tedavi Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Temmuz 2017-Şubat 2018 tarihleri arasında yatarak tedavi gören veya hastaneye poliklinik başvurusunda bulunan ilk inme tarihi üzerinden en az 6 ay geçmiş, 40-90 yaş arası, Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflaması (FAS) skoru en az 1 ve üzeri olan 94 tane hasta çalışmaya retrospektif olarak dahil edildi. hastaların yaş, cinsiyet, eğitim durumu, çalışma durumu, boy ve kilosu, hemiplejik tarafları, el dominant tarafları, inme süresi, kırık öyküsü, FRAX algoritmasında geçen; ebeveynde kalça kırığı, günde 3 birim ve üstü alkol tüketimi, mevcut sigara kullanımı, glukokortikoid kullanım öyküsü, romatoid artrit öyküsü ve sekonder osteoporoz sebebi varlığı sorgulandı ve kaydedildi. İnmeden sonra geçirilmiş düşme öyküsü ve eşlik eden komorbid hastalıklardan ise diyabet ve hipertansiyon varlığı sorgulanarak kaydedildi. Asemptomatik vertebra kırıkları için X-ray grafileri incelendi. Hastaların inmeden sonra en son poliklinik kontrolünde veya hastane yatışları esnasında yapılmış olan serum 25 hidroksi vitamin D3 (ng/ml), kalsiyum (Ca, mg/dl), fosfor (P, mg/dl), alkalen fosfataz (ALP, U/L) değerleri ile en son yapılmış , Dual Enerji X-Ray Absorbsiyometre (DXA) ölçümleri her iki femur boynu kemik mineal yoğunluğı ve T skoru olarak kaydedildi. Fonksiyonel değerlendirme için Brunnstrom evrelemesi, Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi (kısaca Barthel İndeksi, Bİ) ve FAS kullanıldı. Bulgular: Kırık olan grupta serum 25 hidroksi vitamin D3 değerleri kırık olmayan gruptan anlamlı (p ˂ 0,05) olarak daha düşük saptandı. Kırık olan grup ve olmayan grup karşılaştırıldığında Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflaması açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p > 0,05). DXA femur boyun T skorları değerlendirmesinde, hemiplejik tarafa göre hastaların %31,9'u osteoporotik (T skor -2,5) saptanırken, sağlam tarafa göre ise hastaların %18,1'i osteoporotik, %33'ü osteopenik saptandı. Hemiplejik taraf DXA Femur Boyun T skoru sağlam taraftan anlamlı (p ˂ 0,05) olarak daha düşük bulundu. Hemiplejik taraf DXA Femur Boyun KMY (BMD) değeri de sağlam taraftan anlamlı (p ˂ 0,05) olarak daha düşüktü. Hemiplejik taraf FRAX Major Osteoporotik kırık risk skoru ve FRAX kalça kırık risk skoru sağlam taraftan anlamlı (p ˂ 0.05) olarak daha yüksek bulundu. Serum 25 hidroksi vitamin D3 değeri ile hemiplejik taraf ve sağlam taraf DXA femur boyun KMY değerleri ve DXA femur boyun T skorları arasında anlamlı (p ˂ 0,05) pozitif korelasyon mevcuttu. Serum 25 hidroksi vitamin D3 değeri ile hemiplejik taraf ve sağlam tarafta FRAX Major Osteoporotik Kırık Riski değeri ve FRAX Kalça Kırık Riski değerleri arasında anlamlı (p ˂ 0,05) negatif korelasyon mevcuttu. Hastalık süresi, FAS, Bİ ile; femur boyun KMY ve T skorları ve FRAX skorları arasında anlamlı korelasyonlar saptanmadı. Serum 25 hidroksi vitamin D3 değerleri ile düşme öyküsü arasında anlamlı korelasyon saptanmadı. Düşme öyküsü ile FRAX skorları arasında anlamlı korelasyon saptanmadı. Sonuç: Serum 25 hidroksi vitamin D3 düzeyi düşük olan inme hastalarında daha yüksek FRAX skorları hesaplanmış ve bu hastalarda daha fazla kırık olduğu gösterilmiştir. Ayrıca inme hastalarının plejik taraf femur boyun KMY ve T skor değerlerinin sağlam taraftan daha düşük olduğu ve buna bağlı olarak plejik tarafa göre hesaplanan FRAX kırık risklerinin daha fazla olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: FRAX, inme, hemipleji, vitamin D, kırık, osteoporoz, DXA