Sodyum glukoz cotransporter-2 (SGLT-2) inhibitörlerinin eritrositoz üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HEDİYE BÜŞRA ARIKAN
Danışman: Meral Gülay KADIOĞLU KOÇAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Sodyum Glukoz Cotransporter-2 (SGLT-2) inhibitörleri son yıllarda sık kullanılan, glukoz regülasyonu dışında kardiyoprotektif ve nefroprotektif etkileri de olan oral antidiyabetik ilaçlardır. İlacın başlıca yan etkileri arasında dehidratasyon, kan basıcı düşüşü, genital ve üriner enfeksiyonlar yer almaktadır. İlaca bağlı gelişen, daha az bilinen bir yan etki ise eritrositoz diğer adıyla polisitemidir. Çalışmamızda SGLT-2 inhibitör kullanımına bağlı eritrositoz gelişim sıklığını, hastalardaki ortalama hemoglobin (Hgb), hematokrit (Hct) artış miktarını ve bunu etkileyen risk faktörlerini değerlendirmeyi amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Ocak 2020-Ocak 2021 tarihleri arasında Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi İç Hastalıkları ve Nefroloji Polikliniklerinde SGLT-2 inhibitörü başlanan tüm hastalar değerlendirildi. 1200 hastanın 815'i verilerinin eksik olması ve dahil edilme kriterlerine uymaması nedeni ile çalışma dışı bırakıldı. Kalan 385 hastanın demografik verileri, kronik hastalık ve ilaç kullanım öyküleri, SGLT-2 inhibitörü kullanımı öncesi, takip vizitlerindeki ve çalışma sonu hemoglobin, hematokrit değerleri ve biyokimyasal verileri değerlendirildi. Eritrositoz; DSÖ, the European Hematology Association (EHA) ve the American Society of Hematology (ASH) kılavuzlarına göre hemoglobin değerinin kadında >16 g/dL, erkekte >16.5 g/dL olması veya hematokrit değerinin kadında>%48, erkekte>%49 olması olarak tanımlandı. BULGULAR: 385 hastanın 58'inde (%15,1) polisitemi geliştiği görüldü. Polisitemi gelişen hastaların %93,1 i (n=54) erkekti. Sigara kullanımı ve erkek cinsiyetin SGLT-2 inhibitörü kullanan kişilerde polisitemi gelişimini etkileyen en önemli risk faktörü olduğu görüldü. İnsülin kullanımı ve demir eksikliği ise polisitemi gelişiminden koruyucu faktör olarak tespit edildi. Polisitemi gelişen grupta gelişmeyene göre serum glukoz düzeyleri benzer miktarda azalsa da HbA1c seviyesinde daha fazla düşüş olduğu görüldü (Sırasıyla çalışma sonu HbA1c 7.35 ve 7.9; p=0.022). Tüm hastalar değerlendirildiğinde; SGLT-2 inhibitörü kullanımına bağlı hemoglobin seviyesinde ortalama 0,97±0,94g/dL artış olduğu görüldü. Yine ilacın başlangıcındaki Hgb seviyesi ile Hgb artışı arasında negatif korelasyon saptandı, (r=-0,234 p<0,001). SGLT-2 inbitörü başlanırken polisitemi olması nedeniyle çalışmaya dahil edilmeyen 18 hasta ayrıca değerlendirildiğinde; bu hastaların Hgb değerlerinde, takip sürecinde anlamlı değişim saptanmadı. SONUÇ: SGLT-2 inhibitörleri polisitemi olsun ya da olmasın tüm hastalarda Hgb ve Hct değerinde anlamlı artışa neden olmaktadır. Diğer yan etkilerinin sıklığı göze alındığında, SGLT-2 inhibitörüne bağlı polisitemi sık görülür. Anemik bireylerde SGLT-2 inhibitörleri Hgb ve Hct düzeylerini daha fazla artırmaktadır. Polisitemik hastalarda ise SGLT-2 inhibitörlerinin güvenli olduğu görülmüştür. Anahtar kelimeler: Eritropoez, Eritrositoz, Polistemi, SGLT-2 inhibitörü