İntrauterin gelişim geriliği tanısı olan gebelerde pankreas egzokrin yetmezliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LEVENT GERGİL
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İntrauterin gelişme geriliği (İUGR), perinatal mortalite ve morbiditenin önde gelen nedenlerinden biridir. Fetal büyümenin yetersizliği çoğu zaman maternal beslenme ve metabolik faktörlerle ilişkilidir. Bu çalışmada, İUGR tanılı gebelerde pankreas ekzokrin fonksiyonunun değerlendirilmesi ve bunun maternal-fetal beslenme dengesi üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: 01.01.2025–30.06.2025 tarihleri arasında Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Bursa Şehir Hastanesi'nde takip edilen 100 gebe çalışmaya dahil edilmiştir. Olguların 50'si Delphi-Kasmau kriterlerine göre İUGR tanısı almış, 50'si ise normal büyüme gösteren kontrol grubunu oluşturmuştur. Katılımcılara fekal elastaz-1 (FE-1) testi uygulanmış ve Pancreatic Exocrine Yetmezliği (PEY) anketi doldurtulmuştur. Ayrıca fetal biyometri parametreleri (HC, AC, FL, BPD, EFW), Doppler ultrason indeksleri ve maternal laboratuvar verileri değerlendirilmiştir. Bulgular: İUGR grubunda fekal elastaz düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur (ortanca ≈315 µg/g vs. 461 µg/g; p=0,030). HC persentili ile fekal elastaz kategorileri arasında anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,021). Çoklu regresyon analizinde fekal elastaz düzeylerindeki artışın İUGR riskini azaltıcı yönde bağımsız etkiye sahip olduğu görülmüştür (β≈-0,003; p<0,05). PEY anket skorları İUGR grubunda daha yüksek bulunmuş, ancak hafif yetersizlik olgularında fekal elastaz testine göre daha az ayırt edici olmuştur. Sonuç: İUGR'li gebelerde pankreas ekzokrin fonksiyon bozukluğu sık görülmekte olup, fekal elastaz düzeyleri fetal büyüme ile ilişkili önemli bir biyobelirteç olarak öne çıkmaktadır. Maternal pankreatik fonksiyonun erken dönemde değerlendirilmesi, fetal büyüme geriliğinin önlenmesi ve gebelik yönetiminde yeni stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.