Beyin perfüzyon BT görüntülemede serebral perfüzyonun hemodinamik özelliklerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE DUR İNCE
Danışman: Mustafa TAŞAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, acil servise inme ön tanısı ile başvurup beyin perfüzyon bilgisayarlı tomografi (BT) görüntülemesi yapılan hastalarda serebral perfüzyonun hemodinamik parametrelerini tanımlayarak iskemik kor ve penumbra bölgelerinin ayrımını yapmak, inme tanısında kontrastsız beyin BT, beyin BTA (BT anjiyografi) ve beyin DAG (difüzyon ağırlıklı görüntüleme) ile karşılaştırmaktır. Çalışmada ayrıca, otomatik yazılım tabanlı hacim analizleri ile manuel ölçüm yöntemlerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmamızda 1 Ocak 2017 - 31 Ekim 2024 tarihleri arasında Gülhane Eğitim Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniğinde, beyin perfüzyon BT, kontrastsız beyin BT, beyin BTA görüntülemeleri yapılmış olan 35 hasta retrospektif olarak incelenmiştir. Beyin perfüzyon BT görüntülerinden rCBF, rCBV, MTT, TTP ve Tmax haritaları oluşturulmuştur. İskemik kor, penumbra ve toplam hipoperfüze alan otomatik olarak renk haritasında ortaya konulmuştur. İskemik infarkt eşik değerleri kesin olmamakla beraber rCBV ve rCBF için en çok kabul gören eşik değerler değerlendirmede kullanılmıştır. MTT ve TTP parametrelerinde ise karşı hemisfere göre renk farkı olan alanlar görsel değerlendirme ile toplam hipoperfüze alan olarak kabul edilmiştir. Bu eşik değerlere göre rCBF, rCBV, MTT ve TTP parametrelerindeki değişiklikler 'düşük, yüksek ve normal' olarak 3 kategoride değerlendirilmiştir. İskemik kor, penumbra ve toplam hipoperfüze alan hacimleri (mL) otomatik ve manuel hacim hesabı yapılarak karşılaştırılmıştır. Beyin perfüzyon BT bulguları; eş zamanlı kontrastsız beyin BT ve beyin BTA tetkikleriyle birlikte değerlendirilerek modalitelerdeki sonuçlar arasındaki istatistiksel ilişki araştırılmıştır. Bulgular: Çalışmamızda rCBV akut infarkt saptanan hastaların %77,8'inde, ensefalomalazi saptanan hastaların ise tamamında düşüktü. rCBF akut infarkt ve ensefalomalazi saptanan hastaların tamamında düşüktü. MTT akut infarktlı hastaların %22,2'sinde azalmış, %77,8'inde uzamış; ensefalomalazi bulunanların %25,0'ında azalmış, %12,5'inde karşı normal hemisferle aynı olup %62,5'inde uzamıştı. TTP akut infarktlı hastaların tamamında, ensefalomalazi bulunanların %12,5'inde uzamıştı. Akut infarktı olan hastalarda rCBV'ye göre manuel hesaplanan iskemik kor hacmi ortalaması 46,76±57,51 mL, ortancası 17,2 mL (9,9-74,0) olarak ölçüldü. Otomatik yazılım ile hesaplanan iskemik kor hacmi ortalaması 40,58±68,72 mL, ortancası 11,6 mL (5,0–33,2) olarak bulundu. Otomatik yazılımla penumbra hacmi ortalaması 59,29±51,40 mL, ortancası 44,7 mL (22,0–87,0) olarak hesaplandı. rCBV'ye göre manuel hesaplanan iskemik kor hacmi ile otomatik yazılımla hesaplanan iskemik kor hacmi arasında r=0,881 düzeyinde ve p<0,001 anlamlılıkta yüksek düzeyde pozitif korelasyon saptandı. rCBF'ye göre manuel hesaplanan iskemik kor hacmi ile otomatik yazılımla hesaplanan iskemik kor hacmi arasında r=0,606 düzeyinde ve p=0,013 anlamlılıkta korelasyon izlendi. TTP'ye göre manuel hesaplanan toplam hipoperfüze alan hacmi ile otomatik hesaplanan toplam hipoperfüze alan hacmi arasında r=0,932 düzeyinde ve p<0,001 anlamlılıkta güçlü korelasyon saptandı. Ayrıca TTP-rCBF'ye ve TTP-rCBV'ye göre manuel hesaplanan penumbra hacimleri ile otomatik hesaplanan penumbra hacmi arasında anlamlı korelasyon vardı (sırasıyla p=0,010; p=0,007). Beyin perfüzyon BT'de akut infarktı bulunan hastalarda kontrastsız beyin BT'de patoloji saptanma oranı anlamlı yüksek saptandı (p=0,006). Sonuç: Çalışmamızda, beyin perfüzyon BT'nin iskemik inme tanısında serebral hemodinamiye ilişkin bilgiler sunduğu, iskemik kor ve penumbra alanlarının ayrımını sağladığı görülmüştür. Çalışmamızda, iskemik kor bölgelerinde rCBF ve rCBV değerlerinde anlamlı azalma gözlenirken, penumbra bölgelerinde MTT, TTP ve Tmax değerlerinde artış saptanmıştır. Manuel yöntemle elde edilen iskemik kor ve penumbra hacimleri otomatik yazılımın sunduğu hacim sonuçlarına göre daha yüksek değerlerde olmakla birlikte bu iki ölçüm yöntemi arasında istatistiksel olarak korelasyon izlenmiştir. Beyin perfüzyon BT, iskemik kor ve penumbra dokusunun ayırt edilmesinde kritik bir role sahip olsa da; yöntemsel kısıtlılıkları nedeniyle tanıda diğer modalitelerle birlikte değerlendirilmelidir. Anahtar kelimeler: Perfüzyon BT, Serebral Perfüzyon, Hemodinami, İnme