Aile sağlığı merkezlerindeki aile hekimliği birimlerinde takipli kadınların HPV aşısı hakkında bilgi düzeyleri ve aile hekimlerinin bilgilendirmedeki etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF POLAT
Danışman: Ümit AYDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dünyada HPV aşısı ile bağışıklama başladığından beri aşı, birçok ülkede ulusal bağışıklama programına girmiştir. Etkinliği ve güvenliği pek çok ülkede yapılan geniş çaplı çalışmalarla ispatlanmış olup son yıllarda servikal kanseri elimine etme potansiyelinden söz edilmektedir. HPV aşısı ülkemizde Sağlık Bakanlığı aşılama takviminde bulunmamaktadır fakat kişisel olarak temin edilebilmektedir. Bununla birlikte aşılama oranları oldukça düşük izlenmektedir. Çalışmamız HPV aşı uygulamasındaki bu düşüklüğün nedenini birinci basamakta kadınlara aşı hakkında bilgi ve tutuma yönelik sorular sorarak ve sosyodemografik verilerle ilişkisini inceleyerek tespit etmeye yönelik tasarlanmıştır. Edindiğimiz bulgular ışığında aşılamayı artırmaya yönelik çözümler geliştirmek ve toplum sağlığına katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte tasarlanan çalışmamız 01.04.2022-31.06.2023 tarihleri arasında Ankara'nın altı farklı ilçesinden dokuz farklı Aile Sağlığı Merkezi'nde takipli olup çalışmaya katılmayı kabul eden, 18 yaşından büyük 397 kadının katılımıyla gerçekleşti. Veriler katılımcıların sosyodemografik özelliklerini, HPV enfeksiyonu ve aşısı hakkında bilgi ve tutumlarını sorgulayan bir veri toplama formu aracılığıyla toplandı. Verilerin analizi SPSS 22.0 programı ile yapıldı. Nitel değişkenlerin birbirleri ile olan ilişkisi Ki-kare testi ile incelendi, nicel verilerin ikili karşılaştırmalarında Student's t testi kullanıldı. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 35,6±9,4 olup büyük bir çoğunluğu evliydi (%72,5) ve eş ve/veya çocuktan oluşan çekirdek ailesiyle (%68) yaşamaktaydı. %47,4'ü üniversite mezunuydu, %56,4'ü anketin yapıldığı esnada çalışmıyordu, %12,6'sı sağlık çalışanıydı. HPV aşısı olan katılımcılar çalışma grubunun yalnızca %4,3'üydü ve HPV aşısı olmak araştırılan sosyodemografik özelliklerin tamamıyla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişkiliydi. HPV'nin servikal kansere yol açtığını ve HPV aşısını daha önce duymuş olmakta eğitim durumu, medeni durum, meslek, yaş ve gelir durumunun etken olduğu görüldü. Çalışmamızda HPV aşısının Sağlık Bakanlığı aşılama takvimine girmesini isteyenler tüm katılımcıların %88,9'uyken aşıyı kendine veya çocuğuna yaptırmayı düşünen katılımcıların oranı ise sırasıyla %59,8 ve %48,1 olarak tespit edildi. HPV'nin servikal kansere yol açtığını bilenlerin HPV aşısı yaptırmayı daha çok düşündüğü gözlendi. HPV aşısı olmayı veya çocuğuna yaptırmayı düşünmeyenlerin nedenleri arasında ise en sık neden aşının pahalı bulunmasıydı. Sonuç: Çalışmamızda HPV enfeksiyonunun serviks kanserine neden olduğunu ve HPV aşısını duyan katılımcıların oranının orta seviyede olduğu fakat aşılamanın çok yetersiz kaldığı görülmüştür. Gözlenen bu farkta katılımcıların bilgilerinin yeterliliği ve doğruluğu sorgulanmakta, bilgi kaynağı olarak hekimlerin yerinin medyanın arkasında kalması ve bilgilendirmede aile hekimlerinin yetersiz olması dikkat çekmektedir. Bu bağlamda medyada yer bulan haberlerin ve bilgilerin denetlenmesi, doğru bilginin sosyal medya ve görsel kaynaklar aracılığıyla güvenilir kaynaklardan yayılması önem taşımaktadır. HPV enfeksiyonu ve HPV aşısı hakkında bilgi sahibi olmada da HPV aşısı yaptırmış olmakta da eğitim seviyesinin ve gelir durumunun etkisi çalışmamızda göze çarpmaktadır. Aile hekimlerine her eğitim durumundan, sosyoekonomik ve sosyokültürel seviyeden insanın rahatça erişebildiği düşünüldüğünde hastaları aşı hakkında bilgilendirmedeki rolleri oldukça önemlidir. Katılımcıların aşılanmaya karşı tutumu pozitif gözlenmekle birlikte aşının pahalı bulunması aşı olmayı düşünen kişilerin oranını azaltmaktadır. Bu sonuçlar ışığında HPV aşısının ulusal aşı takvimine girmesinin aşılanmanın artırılmasında en etkin yöntem olacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: HPV, HPV aşısı, serviks kanseri, bilgi, tutum