Tip 2 diyabette statin kullanımı ile hedef LDL kolesterol aralığında bulunma oranları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKÇENUR ÖZTÜRK
Danışman: Mine ADAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tip 2 diabetes mellitus (DM) hastalarında aterosklerotik kardiyovasküler hastalık (ASKVH) riski normal populasyona göre yaklaşık iki-dört kat daha fazla artmıştır. LDL-kolesterol (LDL-K) değerinin hedef aralıkta olmaması hasta açısından yüksek ASKVH riski oluşturmaktadır. Uzun dönem sonuçları olarak hasta mortalite ve morbiditesi artmakta ve sekonder sonuçların tedavisi sosyal ve sağlık sistemi açısından ekonomik yük oluşturmaktadır. LDL-K yüksekliği ile mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyon sıklığı artmaktadır. Bu çalışma ile Tip 2 DM tanılı hastaların hedef LDL-K değerinde bulunma oranlarını değerlendirilmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Diyabet Polikliniği'ne başvuran Tip 2 DM ve hiperlipidemi tanısı ile takip edilen 40-70 yaş arası 174 hasta dahil edildi. Kesitsel yapılan çalışmamızda hastalarla görüşülerek statin kullanımı, tedavi dozu, kullanmıyorsa neden kullanmadıkları, sigara kullanımı, vücut kitle indeksi (VKİ), tansiyon ölçümü sorgulandı. Laboratuar sonuçları hasta dosyalarından ve hastane otomasyon sisteminden alınarak incelendi. Avrupa Kardiyoloji Derneği/ Avrupa Ateroskleroz Derneği (ESC/ EAS) SCORE-2 DM 2023 kılavuzuna göre hastaların kardiyovasküler risk kategorileri belirlendi. Hastalar dört risk grubuna ayrıldı. Kılavuzda risk grupları için önerilen hedef LDL-K değerleri hastaların LDL-K değerleri ile karşılaştırıldı. Çok yüksek riskli grupta yer alan hastalar için hedef LDL-K <55mg/dl, yüksek riskli grubunda yer alan hastalar için hedef LDL-K <70mg/dl, orta riskli grubunda yer alan hastalar için hedef LDL-K <100mg/dl olarak önerilmektedir. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS 27 (Statistical Package for the Social Sciences) programı kullanıldı. Sonuçlar % 95'lik güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi. Bulgular: Hastaların 10 yıllık kardiyovasküler ölüm riski açısından büyük çoğunlukla çok yüksek risk grubunda %66.6 (n=115), yüksek risk grubunda %25.9 (n=45), orta riskte %2.9 (n=5), düşük riskte ise %5.2 (n=9) hasta yer almaktadır. LDL-K hedef durumu değerlendirildiğinde hastaların %89.1'i (n=155) büyük çoğunlukta LDL-K açısından hedefte değil iken yalnızca %10.9'u (n=19) hedef değerde idi. Statin kullanım durumu değerlendirildiğinde hastaların %60.3'ünün (n=105) statin kullandığı, %39.7'sinin (n=69) statin kullanmadığı görüldü. LDL-K hedefinde olmayan grupta hastaların büyük çoğunluğu %59.4'ü (n=92) statin kullanıyordu. Laboratuvar parametreleri değerlendirildiğinde; HemoglobinA1c (HbA1c), trigliserit (TG), total kolesterol ve WBC (White Blood Cell Count) değerlerinin LDL-K hedefinde olmayan grupta anlamlı derecede daha yüksek olduğu görüldü. Sonuç: Hedef LDL-K değerinde olmayan hastaların büyük çoğunluğu %59.4'ü statin kullanıyor olmasına rağmen hedef LDL-K'ya ulaşma oranı sınırlı kalmıştır. Bu durum mevcut statin dozlarının yetersiz olabileceğini, tedaviye uyum problemleri olabileceğini veya diyabetik hastalarda kardiyometabolik risk yükünün yüksekliği nedeniyle tek başına statin tedavisiyle hedef LDL-K düzeylerini sağlamasının zor olabileceğini düşündürmektedir. HbA1c, TG, total kolesterol ve WBC değerlerinin LDL-K hedefinde olmayan grupta anlamlı derecede daha yüksek olması LDL-K hedefine ulaşma durumunun hastaların genel kardiyometabolik profili ile yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Diyabetik hastalarda LDL-K hedeflerine ulaşmak için daha yoğun lipid düşürücü tedavi, kombinasyon tedavileri, glisemik kontrolün iyileştirilmesi, hastaların tedaviye uyum açısından bilinçlendirilmesi ve bütüncül bir kardiyometabolik yaklaşım gerekliliğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: diyabet, hedef LDL kolesterol, statin, askvh riski