Küçük hücreli dışı akciğer kanserinde plevral tutulum derecesinin sağkalım üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ATATÜRK GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ KAYGUSUZ TİKİCİ
Danışman: Selim Şakir Erkmen GÜLHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç Akciğer kanseri dünyadaki en yaygın kanserdir. Erkeklerde kansere bağlı ölümlerin en sık nedeni iken kadınlarda meme ve kolorektal kanserlerden sonra en sık üçüncü nedendir. Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de akciğer kanseri artış göstermekte, kanserler içinde kadın cinsiyet için görülme sıklık oranı artmaktadır. Akciğer kanserinde prognozu belirleyen en önemli faktör hastalığın evresi olup, ikinci sırada histolojik hücre tipi gelmektedir. Tümör boyutu, lenf nodu varlığı ve uzak organ metastazı hastalığın evresini belirlemektedir. Aynı zamanda plevral tutulum varlığı da tümör boyutundan bağımsız olarak hastalığın evresini değiştirmektedir. Anatomik akciğer rezeksiyonu yapılan küçük hücreli dışı akciğer kanseri olan hastalarda patolojik incelemeye göre plevral tutulumunun derecesinin sağkalım üzerine etkilerini araştırmayı amaçladık. Bu amaçla; lenf nodu tutulumu olmayan ve tümör boyutuna göre gruplandırılan hastaların, plevra tutulumları derecelendirilerek sağkalım açısından karşılaştırıldı ve literatür eşliğinde tartışıldı. Gereç ve Yöntem T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde Ocak 2014 ile Aralık 2018 tarihleri arasında primer akciğer kanseri nedeniyle 925 hasta opere edildi. Postoperatif patolojik evreleri incelendiğinde 684 hastada N0, 139 hastada N1 ve 100 hastada N2 hastalık tespit edildi. 2 hastada lenf nodu diseksiyonu yapılmadığı görüldü. Çalışmaya lenf nodu metastazı olmayan hastalar dahil edildi. 684 hasta incelendiğinde; 35 hastanın neoadjuvan tedavi aldığı, 10 hastanın postoperatif insidental olarak tespit edilen senkron akciğer kanseri olduğu, 5 hastaya R1 rezeksiyon uygulandığı ve 14 hastada erken dönem cerrahi komplikasyona bağlı mortalite geliştiği görüldü. Buna ek olarak, 47 hastanın postoperatif patoloji preparatları incelendiğinde, tümör doku bütünlüğü korunamadığı için plevral tutulumlarının değerlendirilemediği saptandı. Bu hastalar çalışma dışı bırakıldı ve 573 hasta çalışmaya dahil edildi. Takip süresi 12-72 ay olarak belirlendi. Hastaların dijital ortamdaki verileri ve arşiv dosyaları geriye yönelik incelenerek tanı anındaki yaş, cinsiyet, tümörün tarafı, yapılan cerrahi prosedür, tümörün histolojik tipi, tümör boyutu, visseral ve pariyetal plevra tutulumunun derecelendirilmesi, postoperatif uygulanan tedavi, postoperatif komplikasyon, genel sağkalım değerleri tespit edildi. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 2015'te tekrar düzenlenen akciğer tümörleri histolojik sınıflaması esas alınarak hücre tipleri patoloğumuz tarafından belirlendi ve kaydedildi. Hastalar 8. Tümör Nod Metastaz (TNM) Evreleme Sistemine göre evrelendi. Bulgular Çalışmaya 573 hasta dahil edildi ve bu hastaların cinsiyet dağılımı 455 (%79,4) erkek, 118 (%20,6) kadın şeklinde idi. Hastaların yaş dağılımı 18 ile 84 arasında ve yaş ortalaması 60,19'du. Tümör yerleşimlerine bakıldığında; 335 hastada (%58,5) sağ, 238 hastada (%41,5) sol yerleşimli idi. Hastaların 467'sine torakotomi insizyonu ile yaklaşılırken, 106 hastaya Video Yardımlı Torakoskopik Cerrahi (VATS) uygulandı. Hastalara yapılan anatomik rezeksiyonlar sırasıyla; üst lobektomi (n=264), alt lobektomi (n=177), pnömonektomi (n=45), orta lobektomi (n=19), bilobektomi inferior (n=16), bilobektomi superior (n=14), segmentektomi (n=14), sleeve üst lobektomi (n=9), sleeve alt lobektomi (n=7), lobektomi ve segmentektomi (n=5), sleeve orta lobektomi (n=2), sleeve bilobektomi inferior (n=1) idi. Bunlardan 27 (%4,71) hastaya anatomik akciğer rezeksiyonu ile birlikte toraks duvarı rezeksiyonu da uygulandı. Histolojik tiplerine göre tümörler değerlendirildiğinde, en sık görülen tümör histolojisi %45,5 (n=261) ile adenokarsinom idi. Tümörlerin %33,7 (n=193)'si skuamöz hücreli karsinom, %18,2 (n=104)'si nöroendokrin tümörler olarak tespit edildi. Nöroendokrin tümörler içinde en sık karsinoid tümörler (n=57) görülmektedir. Bu hastaların 34 tanesi tipik karsinoid tümör, 21 tanesi atipik karsinoid tümör iken 2 hastada tipik/atipik ayırımı yapılamamıştır. Tümörlerin histolojik tipleri DSÖ' nün 2015 patolojik sınıflamasına göre tablo 2'de belirtilmiştir. Patoloji preparatlarında ölçülen en büyük tümör çapı 14 cm ve en küçük tümör çapı ise 0,5 cm olarak tespit edildi. Ortalama tümör çapı 3,73 cm idi. Hastaların postoperatif patoloji preparatları incelendiğinde; hastaların 386 (%67,4)'sında visseral plevra invazyonu izlenmediği veya tümör visseral plevrayı invaze ettiği ancak elastik membranı aşmadığı (PL0), 129 (%22,5)'unda tümörün visseral plevrayı invaze ettiği ve elastik membranı aştığı (PL1), 15 (%2,6)'inde tümörün mezotelyal yüzeye ulaştığı (PL2), 22 (%3,8)'sinde pariyetal plevrayı invaze ettiği (PL3) ve 21 (%3,7)'inde toraks duvarına invaze olduğu görülmüştür. Sonuç Ameliyat edilen Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanserinde (KHDAK) postoperatif patolojik evrelemede; visseral ve pariyetal plevranın tutulum derecesinin PL1, PL2 ve PL3 olarak kategorize edilmesi önemlidir. Plevral invazyonu olan hastalarda ilerleyen yıllarda malign plevral efüzyon, lokal nüks ve sistemik metastaz gelişme ihtimali daha yüksektir ve kötü prognoz göstergesidir. Onkolojik prensiplere göre; anatomik akciğer rezeksiyonu ve bölgesel/mediyastinal lenf nodu diseksiyonu yapılan hastalarda patologlar tarafından visseral plevranın net değerlendirilebilmesi için tümör doku bütünlüğünün korunması, olası pariyetal plevra veya toraks duvarı invazyon şüphesi varlığında gerekli enblok cerrahi prosedürlerin uygulanması önemlidir. Tümör boyutundan bağımsız olarak visseral plevranın invaze olabileceği ve postoperatif dönemde adjuvan kemoterapi gerekliliği unutulmamalıdır. Anahtar Kelimeler:8. TNM evreleme sistemi, akciğer kanseri, visseral ve pariyetal plevra invazyon derecesi