Karma belirtili olan ve olmayan majör depresif bozukluk hastalarında duygusal şemalar ve metakognisyonların karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA NUR KARAKAYA
Danışman: Ömer ŞENORMANCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Karma özellikli depresyon; majör depresif bozukluk için tüm kriterleri karşılayan ve yükselmiş ruh hali, grandiyözite, her zamankinden daha konuşkan olma, fikir uçuşmaları veya yarışan düşünceler, enerji artışı veya amaca yönelik etkinlik artışı, uyku ihtiyacında azalma, riskli etkinliklere aşırı katılma şeklindeki manik/hipomanik semptomlardan en az üçünü içeren depresyon dönemini tanımlamaktadır. Depresif bir atak sırasında karma özelliklerin varlığı, daha şiddetli ve/veya kronik depresif ataklar, ataklar arasındaki remisyonların daha kısa olması, daha yüksek nüks oranı, antidepresan tedavi sırasında maniye kayma riskinde artış, daha yüksek komorbidite oranları (en önemlisi anksiyete bozuklukları ve/veya madde kullanım bozuklukları) ve daha yüksek intihar girişimi riski ile ilişkilidir. Çalışmamızın amacı daha önce psikopatolojiyle ilişkisi gösterilmiş olan duygusal şemalar ve metakognisyonların, majör depresif bozukluktaki karma belirtilerle olan ilişkisini incelemektir. Yöntem: Çalışmamıza dahil edilme ölçütlerine uygun olan 95 MDB hastası alındı. Hastalar HSL-32 ölçeğine göre karma özellikli olan grup ve pür depresyon grubu olarak ayrıldı. ÜBÖ-30 ve LDŞÖ ile iki grup arasında ilgili fenomenler araştırıldı. İki grup arasında sosyodemografik özelliklerin karşılaştırılmasında Ki- kare testi kullanıldı. Gruplar arasında niceliksel verilerin karşılaştırılmasında Student t testi ve Mann-Whitney U testi kullanıldı. Spearman korelasyon analizi kullanılarak HSL-32 ölçek puanları ve diğer ölçek puanları arasındaki korelasyonlar araştırıldı. Son olarak karma belirtilerin yordayıcılarını bulmak amacıyla lojistik regresyon analizi yapıldı. Bulgular: Karma özellikli depresyon ve pür depresyon grupları arasında, demografik ve klinik özellikler açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamadı. İki grup arasında ölçek puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamadı. HSL-32 puanları ile ÜBÖ-30 puanları ve yaş ve eğitim durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde korelasyon saptanmadı. HSL-32 puanları ile LDŞÖ-"Kontrol" ve LDŞÖ "Hissizlik" alt ölçek puanları arasında viiistatistiksel olarak anlamlı düzeyde korelasyon bulundu. Lojistik regresyon analizine göre karma belirti yordayıcısı olarak ÜBÖ-"Bilişsel Güven" faktörü bulundu. Sonuç: Çalışmada karma özellikli depresyon grubunun pür depresyon grubuna göre hissizlik ve kontrolün azlığı duygusal şemalarının daha belirgin aktive olduğu, karma özellikler ile hissizlik ve kontrol duygusal şemaları arasında ilişki olduğu bulunmuştur. Katı duygusal şemalar, adaptif duygusal şemalar ve duygular hakkında olumsuz inançlar her iki grupta benzer puanlar almıştır. Yararsız üstbilişsel faktörler her iki grupta da yüksek saptanmasına rağmen pür depresyon grubunda karma özellikli gruba göre daha yüksektir. Pür depresyon grubunda bilişsel güven eksikliği daha yüksek bulunmuştur. Bilişsel güvenin yüksek olması karma özelliklerin bir yordayıcısı olabilir. Bu konuda daha çok sayıda araştırmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler : MDB, karma belirtiler, üstbilişsel faktörler, duygusal şema