İnflamatuar bağırsak hastalıklarının tanı anı ve remisyondaki doku plazminojen aktivatörü ve plazminojen aktivatörü inhibitörü-1 düzeylerinin sağlıklı çocuklar ile karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞENUR ATLIHAN
Danışman: Ulaş Emre AKBULUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnflamatuar bağırsak hastalıkları (İBH) çok sayıda komplikasyonlar ile karakterize bir hastalık grubudur. Tromboembolik komplikasyonların sebep sonuç ilişkisi net bilinmemektedir. Bu çalışmada, fibrinolitik sistem elemanlarından Doku Plazminojen Aktivatörü (tPA) ve Plazminojen Aktivatör İnhibitörü-1 (PAI-1) enzimlerinin, İBH tanısı alan çocuklarda düzeylerinin ölçülüp hastalık aktivitesi ile ilişkisinin belirlenmesi; sağlıklı kişiler, hastalığın başlangıcı ve hastalığın remisyonu sırasında düzeyleri arasında karşılaştırma yapılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya 30 İBH tanılı çocuk (21 ülseratif kolit, 9 crohn hastalığı) ve yaş-cinsiyet açısından benzer özellikler taşıyan 30 sağlıklı kontrol birey dahil edilmiştir. Katılımcıların aktif hastalık ve remisyon dönemlerine ait boy-kilo gibi antropometrik ölçümleri, tam kan sayımı, inflamasyon belirteçleri, vitamin düzeyleri ve koagülasyon parametreleri kaydedilmiş; serum tPA ve PAI-1 düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçülmüştür. Aktif hastalık ve remisyon dönemlerine ait veriler ayrı ayrı analiz edilmiş; kontrol grubu ile karşılaştırmalar yapılmıştır. Bulgular: Aktif hastalık döneminde beyaz küre, trombosit, CRP, ESR, PT, tPA ve PAI-1 düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yüksek; albümin ve D vitamini düzeyleri ise anlamlı şekilde düşük saptanmıştır. Remisyon döneminde bu parametrelerin çoğu normal sınırlara yaklaşmış, ancak özellikle tPA düzeyleri Crohn hastalığı grubunda kontrol grubuna göre yüksek kalmaya devam etmiştir. Korelasyon analizlerinde, Crohn grubunda CRP ile hastalık aktivitesi arasında pozitif ilişki, ülseratif kolit grubunda ise D vitamini ile aktivite arasında negatif ilişki saptanmıştır. ROC analizine göre tPA'nın tanısal ayırt ediciliği yüksek bulunmuştur (AUC=0,834). Sonuç: Çocukluk çağı İBH'de tPA düzeyleri, özellikle aktif dönemde belirgin şekilde artmakta ve remisyonla birlikte azalma göstermektedir. Crohn hastalarında bu düzeyler remisyon döneminde dahi yüksek kalabilmektedir. tPA'nın tanı ve hastalık takibinde biyobelirteç olarak kullanılabileceği düşünülmektedir. PAI-1 ise çocukluk çağında sınırlı tanısal değer göstermiştir. Fibrinolitik sistem parametrelerinin pediatrik İBH'deki rolünü daha net ortaya koymak için ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Ülseratif kolit, Crohn hastalığı, Doku plazminojen aktivatörü (t-PA), Plazminojen aktivatör inhibitörü (PAI-1), Tromboembolizm