Akut pankreatit tanısıyla iç hastalıkları kliniğinde yatan hastalarda laktat albümin oranı ve naples prognostik skoru ile prognoz arasındaki ilişkinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE ASLAN ÇOLAKOĞLU
Danışman: Süleyman BAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda güncel çalışmalarda çeşitli hastalık gruplarında prognoz ve hastalık seyri üzerine öngördürücü etkileri gösterilen Naples Prognostik Skoru ve Laktat Albümin Oranı'nın hafif hastalıktan şiddetli inflamasyon, çoklu organ yetmezliği ve şok gelişimine kadar ilerleyebilen akut pankreatit hastalığının şiddeti ve prognozu ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. Naples Prognostik Skoru ve Laktat Albümin Oranı'nın akut pankreatit şiddetini belirlemede kullanılan skorlama sistemleri ile ilişkisini değerlendirmeyi hedefledik. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 01.01.2018-31.12.2023 tarihleri arasında Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Servisi'ne akut pankreatit tanısıyla yatan 18 yaş üstü hastalar dahil edilerek yapılmıştır. Akut pankreatit tanısı olmayan, 18 yaş altı, gebeliği ve malignite tanısı olan, kronik inflamatuar hastalık, kronik karaciğer hastalığı tanısı olan ve başvurudan sonraki ilk 24 saat içindeki hemogram, LDL-kolesterol, HDL-kolesterol, total kolesterol, trigliserid, laktat ve serum albümin tetkiki verileri olmayan hastalar çalışmaya alınmamıştır. Hastaların yaş, cinsiyeti, boy, kilo, vücut kitle indeksi, komorbid hastalıkları, radyolojik görüntüleme ve kan tetkik sonuçları incelenerek kaydedilmiştir. Çalışmadaki tüm hastaların akut pankreatit etiyolojisi, daha önce pankreatit öyküsü ve atak sayısı, hastane yatış gün süresi, yoğun bakım ihtiyacı varlığı, mortalite gelişimi gibi durumları kaydedildi. Hastaların Ranson, SIRS, BİSAP skorları, Atlanta sınıflamasına göre sınıfları ve Balthazar BT ciddiyet indeksi skorları hesaplanarak, kaydedildi. Laktat albümin oranı, NAPLES prognostik skoru ve NPS grupları ile hastaların AP etiyolojileri, yatış gün süreleri, mortalite gelişme durumları, kan tetkik sonuçları arasında ve AP skorlamaları arasında karşılaştırmalar yapıldı. Elde edilen verilerle istatistiksel analizler yapıdı. Bulgular: Çalışmamıza %42'si kadın, %58'i erkek olmak üzere 250 akut pankreatit hastası dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 51,58±18,15 yıldı. Akut pankreatit etiyolojisi olarak hastaların; %24'ünde biliyer patoloji, %11,6'sında hipertrigliseridemi, %7,2'sinde ilaç ilişkili pankreatit, %2,8'sinde alkol ve %1,6'sında pankreas kanseri saptadık. Tüm hasta grubunda mortalite oranı %0,8'di. Hastaların ortanca serum laktat albümin oranını 0,29 [0,23-0,41] bulduk. Hastaların laktat albümin oranı ile BUN, AST, LDH, GGT, direkt bilirubin, total bilirubin, ve nötrofil düzeyleri arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı. Hastaların laktat albümin oranı ile e-GFR, albümin ve lenfosit düzeyleri arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı. Hastaların laktat albümin oranı ile Ranson skoru, SIRS skoru ve BISAP skoru arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı. Laktat albümin oranı, Atlanta sınıflamasına göre orta ve ağır şiddetli akut pankreatit olan hastalarda, hafif şiddetli akut pankreatit olan hastalara göre anlamlı daha yüksek bulundu. Çalışmadaki AP hastalarının başvuru Naples Prognostik Skoru 0 ile 4 arasında değişmekte olup, ortanca skoru 3'tü. NPS sınıflamasına göre hastaların 3'ü (%1,2) Grup 0, 100'ü (%39,2) Grup 1 ve 149'u (%59,6) Grup 2 olduğu saptandı. Hastaların Naples Prognostik Skoru ile BUN, ALT, AST, GGT, albümin, direkt bilirubin, total bilirubin düzeyleri arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı. Hastaların Naples Prognostik Skoru ile e-GFR düzeyi arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı. Hhastaların Naples prognostik skoru ile Ranson skoru arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon saptadık. Sonuç: Çalışmamızda akut pankreatit hastalarında, skorlama yöntemlerini kullanarak hastalık prognozu ve şiddeti ile Naples Prognostik Skoru ve Laktat Albümin Oranı arasındaki ilişkiyi araştırdık. Akut pankreatitli hasta grubumuzda laktat albümin oranı ile Ranson skoru, SIRS skoru ve BISAP skoru arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulduk. Yine çalışmamızda hastaların Naples prognostik skoru ile Ranson skoru arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon bulduk. Yapılacak çok merkezli ve daha kapsamlı çalışmalarla Naples prognostik skoru ve Laktat Albümin Oranı'nın AP prognozunu ve şiddetini öngörmede kullanılabilecek parametreler olduğunu düşünüyoruz. Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, Laktat albümin oranı, Naples prognoz skoru, prognoz