İstanbul'daki aile hekimliği asistanlarının uzmanlık sonrası beklentilerinin stres ve tükenmişlik düzeylerine etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KAAN TÜYSÜZOĞLU

Danışman: Süleyman ERSOY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma, İstanbul'daki aile hekimliği asistanlarının uzmanlık sonrası beklentilerinin, stres ve tükenmişlik düzeylerine olan etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, tanımlayıcı ve kesitsel tasarımda planlanmış olup, veri toplama aracı olarak sosyodemografik bilgi formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) kullanılmıştır.Veriler, 2024 yılı içerisinde İstanbul ilinde görev yapan 123 aile hekimliği asistanından çevrim içi anket yoluyla toplanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra korelasyon ve karşılaştırma testleri uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan bireylerin %38,2'si (n=47) erkek, %61,8'i (n=76) kadındı. Kadınların duygusal tükenme puan ortalaması erkeklerden anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p=0,021). ASÖ toplam puanı ile MTÖ-duygusal tükenme alt boyutu arasında pozitif yönde, anlamlı bir korelasyon saptandı (r=0,707; p<0,001). Kişisel başarı alt boyutu ile ASÖ-yetersiz özyeterlik algısı arasında negatif yönde bir ilişki tespit edildi (r=−0,429; p<0,001). Devlet hizmeti yükümlülüğü nedeniyle aileden uzak kalma endişesi taşıyan katılımcıların tükenmişlik düzeyleri anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (p=0,033). Çalışacağı kurumdaki tıbbi imkânların yetersiz olacağını düşünenlerde ise ASÖ puanları istatistiksel olarak daha yüksek izlendi (p=0,014). Ekonomik beklentisinin karşılanmayacağını düşünen bireylerde de duygusal tükenme puanı anlamlı biçimde yüksek saptandı (p=0,041). Sonuç: Elde edilen bulgular, bireysel beklentiler ve kurumsal belirsizliklerin stres ve tükenmişlik üzerinde belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Bu sonuçlar, aile hekimliği uzmanlık eğitiminin psikososyal yönlerinin de gözetilmesi gerektiğini ortaya koymakta; sağlık sisteminin asistan hekimleri destekleyici yapılarla güçlendirilmesinin önemine işaret etmektedir. Anahtar kelimeler: Asistan hekim, Algılanan stres, Tükenmişlik, Uzmanlık sonrası beklentiler