Acil serviste pnömoni tanısı alan hastalarda PSI (pneumonia severity index) ve news (national early warning score) skorlarının morbidite ve mortaliteyi öngörmede karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN AKÇA
Danışman: Mustafa KEŞAPLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu tez çalışmamızda amacımız, 'Acil serviste pnömoni tanısı konulan hastaların yatış ve taburculuk planlamasında dünyada hali hazırda en sık kullanılan skorlardan biri olan Pneumonia Severity Index (PSI) yerine National Early Warning Score (NEWS) kullanırak morbidite ve mortaliteyi daha hızlı değerlendirebilir miyiz?' sorusuna yanıt bulmaktır. Materyal-Metod: Bu prospektif tanımlayıcı çalışma, S.B.Ü Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'nde 13.10.2023-25.08.2024 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Pnömoni tanısı konan hastalar için standardize edilmiş bir veri kayıt formu oluşturuldu. Bu forma hastaların, yaşı, cinsiyeti, komorbiditeleri (malignite, kronik KC hastalığı, kalp yetmezliği, serebrovasküler hastalık, böbrek yetmezliği) özbakım durumları, görüntüleme bulguları, hastaların ilk başvuru sırasında olan vital bulguları (ateş, kan basıncı, satürasyon, nabız, solunum sayısı), hızlı nörolojik değerlendirme (AVPU), laboratuvar değerleri (BUN, Na, Glikoz, Htc, pH) hastanın primer hekimi tarafından veri formuna işlendi. Hastaların hastane yatış, taburculuk, yoğun bakım ihtiyacı her iki skorlama sistemi ile hesaplanmış ve kayıt altına alındı. Pnömoni dışında akut hastalık saptanan hastalar çalışma grubuna dahil edilmedi. Pnömoni dışında ortaya çıkmış olan (Akut koroner sendrom, travma vb.) mortalite sebeplerine sahip olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Bulgular: Çalışmamıza 215 hasta dahil edilmiştir. Çalışma hastalarının, yaş ortalaması 68.9±14'dir ve %67'si (n=144) erkek cinsiyettedir. PSI hesaplanması sonucu çalışma hastalarının % 33,5'i (n = 72) düşük riskli, %32,6'sı (n=70) orta riskli, %34 'ü (n=73) yüksek riskli olarak kategorize edilmiştir. NEWS değerlerine göre ise: hastaların %50,2'si (n=108) düşük riskli, %20,9 'u (n=45) orta riskli, %28,8 'i (n= 62) yüksek riskli olarak kategorize edilmiştir. Hastalarımızın PSI ve NEWS skorlarının, acil servisten yoğun bakıma yatışı ile ilgili ROC analizinde AUC değeri sırası ile; 0.87 ve 0.85 olarak hesaplandıı. P değeri=0,34 olduğu için iki grup arasında YBU yatış kararı için anlamlı bir ilişki kurulamadı. Çalışma hastalarının PSI değerlerini risk kategorilerine göre sınıflandırıp, 30.gün mortalite ile arasındaki ilişki için yapılan post-hoc analizinde; düşük ve orta Risk gruplarında arasında fark yok iken, Yüksek Risk Grubu diğer iki gruptan anlamlı biçimde farklı saptandı (p=0.00). Hastaların NEWS değerleri risk kategorilerine göre sınıflandırılıp, 30.gün mortalite ile arasındaki ilişki için yapılan post- hoc analizinde analizde Düşük Risk Grubu her iki gruptan anlamlı olarak farklı iken, Orta Risk ve Yüksek Risk Grupları arasında fark saptanmadı (p=0.00). Sonuç: İki skorun karşılaştırmasının sonuçlarında yoğun bakım ya da servis yatışı için net bir kriter olmaması çalışmamızdaki tek standart sonucun mortalite olmasına sebep olmuştur. Çalışmamızda PSI ve NEWS skorları arasında yoğun bakım yatış kararlarında duyarlılık farkı saptanmamıştır. İki skorda, yüksek risk grubunda olan hastaların yoğun bakıma yatırılma kararında duyarlıdır, kullanıma uygundur. 30. gün mortalite için de, yüksek risk grubu hastalarda iki skorun duyarlılık ve seçiciliği yüksek olup, birbirlerine bir üstünlükleri yoktur. İleri post-hoc analizde PSI skorunda yüksek riskli olarak sınıflandırılan hastalarla mortalite arasında anlamlı bir analiz sonucu çıktı. Düşük ve orta risk grubunda ise mortalite ile anlamlı bir ilişki saptanmadı. NEWS skoru ile düşük risk olarak sınıflandırılan hastalar ile düşük mortalite ile ilişki saptandı. Orta ve yüksek risk grubu hastalar ve 30. Gün mortalite arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Bu çalışmanın hasta sayıları çoğaltılarak, merkez sayısı artırılarak yapılacak olan çalışmalar için ışık tutmasını umut ediyoruz. Anahtar Kelimeler: Acil tıp, pnömoni, NEWS skoru, PSI skoru