Şizofreni tanılı hastalarda kronotip ve uyku kalitesinin metabolik belirteçlerle ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİMGE SEREN KIRLIOĞLU
Danışman: Özlem Devrim BALABAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Şizofreni tanılı hastalarda uyku kalitesi ve kronotiple ilgili yapılmış çalışmalar olsa da bu çalışmalarda kardiyovasküler hastalık riski değerlendirilmemiş olup şizofreni tanılı hastaların kronotipi ile ilgili çelişkili sonuçlar saptanmıştır. Bu çalışmada şizofreni tanılı hastalarda kronotip ve uyku kalitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca uyku kalitesi ve kronotipler ile serum lipitlerinden elde edilen kardiyovasküler hastalıkların ve diabetes mellitus gelişme riskini öngören indeksler ve vücut kitle indeksi (VKİ), bel çevresi ve kan basıncı gibi verilerle ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza DSM-5 tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış, uygulanacak envanterin sonuçlarının güvenirliğini etkileyebileceğinden Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği'nde 58 puan ve altında puan alan, Klinik Global İzlenim Ölçeği'nde 3 puan ve altında değerlendirilen ve Epworth Uykululuk Ölçeği'nden 5 ve altında puan alan, Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi ayaktan tedavi ünitesi ya da toplum ruh sağlığı merkezlerinde tedavileri sürdürülen ve Adli Psikiyatri servislerinde koruma ve tedavi amacıyla yatışı devam eden toplam 100 hasta dahil edilmiştir. Hastalardan, çalışmaya özgü oluşturulan sosyodemografik ve klinik veri formu aracılığıyla bilgiler toplanmış, boy, kilo, kan basıncı ve bel çevresi ölçümleri yapılmıştır. Çalışmaya katılan hastalara Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Epworth Uykululuk Ölçeği ve Sabahçıl-Akşamcıl Ölçeği uygulanmıştır. Son iki aylık süre içerisinde tedavi değişikliği olmayan ve kontrol amacıyla istenmiş plazma kan yağları değerleri olan hastalar dahil edilmiştir. BULGULAR: Akşamcıl kronotipte uyku kalitesinin daha kötü olduğu belirlendi (p=0,017). Uyku kalitesi kötü olan grupta total kolesterol (p=0,004) ve LDL değerlerinin (p=0,041) daha yüksek olduğu belirlendi. Kan basıncının akşamcıllarda daha yüksek olduğu saptandı (p=0,015). Yaş, cinsiyet, VKİ, bel çevresi ve kullanılan tedavi klorpromazin eşdeğer dozu kontrol edilerek oluşturulan regresyon modelinde kan basıncındaki yüksekliğin uyku kalitesinin bozuk olma riskini 4,65 kat arttırdığı (p=0,023), total kolesterol seviyesindeki bir birimlik artışın ise uyku kalitesinin bozuk olma riskini %10 oranında arttırdığı (p=0,004) saptandı. Sabahçıl kronotip ile karşılaştırıldığında uyku kalitesinin bozuk olma riskini akşamcıl kronotipte olmanın 18,79 kat arttırdığı gösterildi (p=0,01). Aterojenik katsayıdaki bir birimlik artışın uyku kalitesinin bozuk olma ihtimalini 10,01 kat arttırdığı saptandı (p=0,01). SONUÇ: Akşamcıl kronotipte uyku kalitesinin daha kötü olduğu, akşamcıl kronotipte olmanın uyku kalitesinde bozulma riskini arttırdığı saptandı. Uyku kalitesi kötü olan grupta total kolesterol ve LDL düzeylerinin daha yüksek olduğu, kan basıncı, total kolesterol ve aterojenik katsayıdaki yüksekliğin uyku kalitesinin kötü olma olasılığını arttırdığı saptandı. Hastalardaki uyku kalitesi ve kardiyovasküler hastalık gelişme riski arasındaki karşılıklı ilişkinin, gerek davranışçı yöntemlerle gerekse farmakolojik müdahalelerle uyku kalitesinde yapılacak iyileştirmelerden olumlu yönde etkilenebileceği söylenebilir.